|
| Βασίλης Βιλιάρδος ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ |
|
Λίγα λόγια για εμένα Είμαι οικονομολόγος, πτυχιούχος της ΑΣΟΕΕ Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου. Έχω εκδώσει το βιβλίο «Υπέρβαση Εξουσίας» και γράφω οικονομικές αναλύσεις σε έντυπα και ηλεκτρονικά ΜΜΕ. Πρόσφατη έκδοση "Η κρίση των κρίσεων - Βιβλίο Α".
Σύνδεσμοι
|
124 αναγνώστες Κυριακή, 20 Μαΐου 2012 09:48 “Εάν εμείς οι Έλληνες κατανοούσαμε πόσο μικρό και εύκολο στην επίλυση του είναι το πρόβλημα μας, συγκριτικά τουλάχιστον με όλες τις υπόλοιπες χώρες της Δύσης, τότε τα συμπεράσματα μας θα ήταν πολύ πιο αισιόδοξα – αρκεί φυσικά να επιλέγαμε μία επαρκή, ικανή και υπερήφανη ηγεσία, η οποία αφενός μεν θα μπορεί να σταθεί αντάξια των περιστάσεων, αφετέρου δε θα πάψει να σκύβει διαρκώς το κεφάλι στους ξένους”.
********************************
Όλοι αναφερόμαστε στην ανάπτυξη, θεωρώντας εύλογα ότι, είναι ο μοναδικός τρόπος για να μπορέσει μία χώρα να ξεφύγει από την κρίση χρέους και δανεισμού - τα σύννεφα της οποίας σκεπάζουν όλο και πιο πολύ τον άλλοτε καταγάλανο ουρανό της Δύσης. Την ίδια στιγμή βέβαια οι περισσότεροι από εμάς γνωρίζουν ότι, υπάρχει ένα σοβαρότατο εμπόδιο στο δρόμο μας, το οποίο καθιστά σχεδόν αδύνατη, ανυπέρβλητη ίσως, την αντιμετώπιση του προβλήματος: το ύψος των χρεών, δημοσίων και ιδιωτικών.
Σύμφωνα με τη διεθνή εμπειρία, όταν τα χρέη ξεπερνούν το χρυσό κανόνα «60%-60%-60% του ΑΕΠ», όσον αφορά το δημόσιο, τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, οι συνεχώς αυξανόμενοι τόκοι, σε συνδυασμό με τα χρεολύσια (δόσεις επιστροφής), εμποδίζουν την ανάπτυξη - έως εκείνη τη στιγμή που εισερχόμαστε σε μία εξαιρετικά καταστροφική ύφεση, σε ένα καθοδικό «σπιράλ του θανάτου», όπου παύει πλέον το χρέος να είναι βιώσιμο (τέτοιου είδους «υπερβολές» αντιμετωπίζονται στο τέλος, εάν καθυστερήσει δηλαδή ο σωστός χειρισμός τους, με βάση την ιστορία, ή με πολέμους, ή με εκτεταμένες διαγραφές - σεισάχθεια).
Όσον αφορά το δημόσιο χρέος, η επίλυση του προβλήματος είναι δυνατή είτε (α) πληθωριστικά (αύξηση της ποσότητας χρήματος), με τεχνητά χαμηλά επιτόκια (financial repression), είτε (β) με την κοινωνικοποίηση των χρεών (αύξηση των φόρων, μεταφορά της ατομικής περιουσίας από τον ιδιωτικό τομέα στο δημόσιο κλπ.), είτε (γ) με την εκποίηση περιουσιακών στοιχείων, είτε (δ) με τη διαγραφή (haircut) του ποσού που υπερβαίνει το «χρυσό κανόνα», εκ μέρους των πιστωτών, είτε (ε) με τη χρεοκοπία (αδυναμία εξόφλησης).
Όσον αφορά το ιδιωτικό χρέος, επιλέγεται συνήθως η δικαιότερη αναδιανομή των εισοδημάτων (αύξηση της φορολογίας για τους πλουσιότερους, μείωση για τους υπόλοιπους κλπ.) – χωρίς όμως να εμποδίζονται οι κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων και οι χρεοκοπίες, ενώ είναι δυνατόν να νομοθετηθεί η διαγραφή μέρους των χρεών ή/και η επιμήκυνση του χρόνου αποπληρωμής τους, με χαμηλά επιτόκια.
Σε σχέση τώρα με την Ευρωζώνη (κράτη, τράπεζες, επιχειρήσεις και νοικοκυριά), η επιστροφή στην ανάπτυξη προϋποθέτει, πριν από όλα, τη ριζική αντιμετώπιση του προβλήματος εκείνου του χρέους, το οποίο υπερβαίνει το «χρυσό κανόνα». Στη συνέχεια, οφείλει να ακολουθήσει η «δημοσιονομική εκλογίκευση» (ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί, δαπάνες όχι υψηλότερες των εσόδων) και στο τέλος η αύξηση της ανταγωνιστικότητας – κυρίως μέσω των επενδύσεων και πολύ λιγότερο μέσω της μείωσης των αμοιβών.
Σε κάθε περίπτωση, η αύξηση των εξαγωγών, με τον ταυτόχρονο περιορισμό των εισαγωγών, είναι αδύνατον να λειτουργήσει ως μέθοδος επίλυσης προβλημάτων εντός της Ευρωζώνης, αφού κάτι τέτοιο δεν λειτουργεί, όταν εφαρμόζεται από πολλές μαζί χώρες, σε μία κοινή αγορά. Από την άλλη πλευρά βέβαια, ούτε ο υπόλοιπος πλανήτης θα το ανεχόταν, αφού μόλις και μετά βίας δέχεται εκείνες τις πλεονασματικές χώρες, οι οποίες έχουν υιοθετήσει αυτή τη μέθοδο επίλυσης (εξωτερίκευσης) των προβλημάτων τους (Ιαπωνία, Κίνα, Γερμανία κλπ.).
Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΧΡΕΟΥΣ
Με βάση τα παραπάνω, άμεση προτεραιότητα της Ευρωζώνης είναι η στρατηγική, η οποία θα ακολουθηθεί, για τη μείωση των συνολικών χρεών των κρατών-μελών της. Στα πλαίσια αυτά, στον Πίνακα Ι που ακολουθεί, εμφανίζεται το τεράστιο μέγεθος του προβλήματος, για τις περισσότερες χώρες.
ΠΙΝΑΚΑΣ Ι: ΑΕΠ σε δις € και συνολικά χρέη 2011, δημόσια και ιδιωτικά, ως ποσοστό επί του ΑΕΠ, χωρίς τις τράπεζες
* Το διπλάσιο ΑΕΠ από την Ελλάδα, με τον ίδιο αριθμό εργαζομένων! ** Μετά από την αφαίρεση των 100 δις € χρέους (PSI), χωρίς την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Πηγή: MM (IMF), World Factbook Πίνακας: Β. Βιλιάρδος
Όπως φαίνεται από τον Πίνακα Ι, εάν ακολουθήσουμε το χρυσό κανόνα (60-60-60: 180), τότε απαιτείται μία μείωση του χρέους της Ιρλανδίας, για παράδειγμα, της τάξης του 297% του ΑΕΠ της (477-180) – ήτοι κατά 505,9 δις €, πάντοτε χωρίς να υπολογίσουμε τις τράπεζες. Ο κυριότερος «ασθενής» δε είναι οι επιχειρήσεις της χώρας, από τις οποίες θα έπρεπε να διαγραφούν περί τα 185% του ΑΕΠ – δηλαδή, 314 δις €.
Στον Πίνακα ΙΙ που ακολουθεί, καταγράφονται οι μέσες συνολικές «άριστες» μειώσεις ανά χώρα:
ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙ: ΑΕΠ σε δις €, συνολικά χρέη 2011, χωρίς τις τράπεζες, «άριστο» ποσόν διαγραφής ως προς το ΑΕΠ (άριστο ποσοστό χρέους 180% του ΑΕΠ) και συνολικό απαιτούμενο ποσόν διαγραφής, σε δις €
Πίνακας: Β. Βιλιάρδος
Από τους αριθμούς στον Πίνακα ΙΙ κατανοούμε ότι, αν και η πλέον επικίνδυνη χώρα της Ευρωζώνης είναι η Ιρλανδία, ακολουθούμενη από την Πορτογαλία κοκ, η πραγματική απειλή είναι η Γαλλία – αμέσως μετά η Ισπανία και η Ιταλία. Η αιτία είναι το απόλυτο μέγεθος σε € του συνολικού χρέους των χωρών αυτών, το οποίο είναι σχεδόν απίθανο να αντιμετωπισθεί «κεντρικά» από την Ευρωζώνη (με τη βοήθεια του ταμείου σταθερότητας κλπ.).
Επίσης συμπεραίνουμε ότι, οι συνεχείς επιθέσεις εναντίον της Ελλάδας έχουν αποκλειστικά και μόνο στόχο, να καλύψουν τα πολύ μεγαλύτερα προβλήματα των άλλων κρατών, αφού η χώρα μας θα όφειλε να διαγράψει (ποσοστιαία και αριθμητικά), τα λιγότερα χρέη από όλες τις υπόλοιπες.
Ολόκληρο το άρθρο στο: http://www.casss.gr/PressCenter/Articles/2605.aspx
ΥΓ: Αντιμετωπίζουμε και απειλούμαστε από έναν και μοναδικό κίνδυνο, να βγούμε (οικιοθελώς φυσικά) από την Ευρωζώνη και την ΕΕ: από τη μαζική υστερία, η οποία θα προκαλούσε ένα bank run, το οποίο με τη σειρά του θα κατέληγε στην απορρύθμιση και στην κατάρρευση του συστήματος – ενδεχομένως σε ένα βίαιο, απολυταρχικό καθεστώς.
Βασίλης Βιλιάρδος (copyright) Αθήνα, 20. Μαΐου 2012
1389 αναγνώστες Κυριακή, 13 Μαΐου 2012 10:05
Η μοναδική δυνατότητα της χώρας μας δεν είναι άλλη, από την τοποθέτηση ακόμη περισσότερων ψηφοφόρων, πίσω από εκείνα τα κόμματα, τα οποία φαίνεται να σέβονται την απόφαση της πλειοψηφίας – επειδή, όπως έχουμε αναφέρει, “η «πολιτική δύναμη» και ο έλεγχος της αποτελεί το κλειδί της προστασίας μας, απέναντι στις προσπάθειες της οικονομικής μας υποδούλωσης”.
********************************
Εάν τοποθετούμαστε απέναντι σε ένα δίλημμα, όπου θα είμαστε υποχρεωμένοι να επιλέξουμε μεταξύ:
Ας μην ξεχνάμε δε ότι, το ευρώ ήταν ανέκαθεν ένα πολιτικό νόμισμα, το οποίο ουσιαστικά υποχρεώθηκε να υιοθετήσει η Γερμανία, έναντι της ένωσης της - γεγονός που πιθανόν να σημαίνει πως θέλει πια να απεγκλωβιστεί από το κοινό νόμισμα, με τη βοήθεια της πυροδότησης κρίσεων σε όλους τους "εταίρους" της, παραμένοντας φυσικά ενωμένη.
Κλείνοντας, όπως πολύ σωστά επισήμανε ένας φίλος μας, "Τοποθετώντας τη γεωπολιτική παράμετρο στην, πολύπλοκη έτσι κι αλλιώς, εξίσωση, οι απαντήσεις σε σχέση με την βέλτιστη εύρεση του νομίσματος (ευρώ ή δραχμή), το οποίο θα μπορούσαμε να επιλέξουμε, γίνονται ακόμα πιο αβέβαιες.
ΑΛΛΑΓΗ ΠΟΡΕΙΑΣ
Όπως έχουμε επισημάνει αρκετές φορές, αλλά και σύμφωνα με τον αρχισυντάκτη της γερμανικής οικονομικής εφημερίδας Handelsblatt κ. Gabor Steingart, σε μία συνέντευξή του στον ΚτΕ, ελαφρά διαμορφωμένη από εμάς, η Ελλάδα πρέπει αμέσως να αλλάξει δρόμο:
“Οι δυτικές κυβερνήσεις και το ΔΝΤ αγοράζουν χρόνο, κάτι που δεν σας βοηθάει καθόλου. Η Ελλάδα χρειάζεται μία πραγματική λύση, αφού δεν είναι συνετό να καταπολεμάς μία κρίση χρέους με τεράστια, νέα χρέη…… Τα παιδιά του Σικάγου πήγαν στη Μόσχα, με σκοπό να «συνεφέρουν» την οικονομία με αυστηρή λιτότητα. Η χώρα διαλύθηκε. Οι Γερμανοί αποφασίσαμε στην ενοποίηση ότι, δεν έχει νόημα να μειώνεις συνεχώς τις δαπάνες και να αυξάνεις τους φόρους. Επενδύσαμε πολύ, αυξήσαμε τις εργατικές αμοιβές στην ανατολική Γερμανία. Είχαμε πολύ καλά αποτελέσματα.
Το πρόγραμμά μας δούλεψε γιατί ήταν στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση από όσα κάνετε στην Ελλάδα….. Δόθηκε πίστωση 110 δις € στην Ελλάδα. Στην Αν. Γερμανία, για την αναδιοργάνωση της οικονομίας της, δίναμε 160 δις € κάθε χρόνο, πάνω από δέκα χρόνια. Το ελληνικό πρόβλημα δεν πρέπει να γίνει πρόβλημα του Ευρώ και της ΕΕ. Η Ελλάδα αντιπροσωπεύει μόνο το 2,5% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ, δεν είναι πρόβλημα.
Χρειαζόσαστε περισσότερη αυτοπεποίθηση, αφού χωρίς αυτοπεποίθηση δεν θα βρείτε τη σωστή λύση - η οποία δεν είναι «τεχνικό ζήτημα». Πρέπει οι άνθρωποι να επιστρέψουν στην παραγωγική δουλειά και στην ανάπτυξη…. Η κυβέρνησή σας, ο πρωθυπουργός σας, πρέπει να αλλάξουν κατεύθυνση.
Είμαι σίγουρος ότι τελικά όλοι θα αλλάξουμε κατεύθυνση. Μεταπολεμικά, οι ΗΠΑ εφάρμοσαν το σχέδιο «Morgenthau» για να διαλύσουν τη γερμανική κοινωνία, καταστρέφοντας την τεχνολογία και τη βιομηχανία μας - αυτό κάνουμε στην Ελλάδα τώρα…. .Προσπαθούμε να τιμωρήσουμε τους Έλληνες. Θα καταστρέψουμε την ικανότητα της Ελλάδας να επιστρέψει στην ανάπτυξη. Οι ΗΠΑ πήγαν από το σχέδιο «Morgenthau» στο σχέδιο «Marshall» (European Recovery Program). Η Ελλάδα πρέπει να πάει από τη λιτότητα στην ανάκαμψη και ανάπτυξη. Ελπίζω να μη γίνει πολύ αργά”.(G.Steingart)
Ολοκληρώνοντας, για να μπορέσει να απαιτήσει η Ελλάδα ένα νέο πρόγραμμα για την ανάπτυξη της Οικονομίας της, οφείλει να χρησιμοποιήσει όλα της τα όπλα. Παράλληλα, οφείλει να υπενθυμίζει στον μερκαντιλιστή εταίρο της ότι, τουλάχιστον η Ελλάδα έκανε μεν πολλά λάθη στο παρελθόν, αλλά δεν σκότωσε κανέναν. Απλούστερα, δεν οδήγησε τον κόσμο σε δύο παγκόσμιους πολέμους όπως η Γερμανία, για τους οποίους, αντί να τιμωρηθεί, βοηθήθηκε από τις Η.Π.Α. για να ανακάμψει - ταυτόχρονα με τη διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους των οφειλών της.
Επομένως, η Ελλάδα οφείλει να βοηθηθεί από τους εταίρους της, παράλληλα με την εκδίωξη του ΔΝΤ από την επικράτεια της, το γρηγορότερο δυνατόν. Στην αντίθετη περίπτωση, δεν πρέπει ούτε στιγμή να διστάσει - παίρνοντας τις οδυνηρές μεν, αλλά απόλυτα υποχρεωτικές αποφάσεις που χρειάζονται, για την εξασφάλιση της ευημερίας των Πολιτών της. Ας μην ξεχνάμε ότι, η πατρίδα μας είναι μία πλούσια, πολλαπλά προικισμένη χώρα, η οποία μπορεί να συντηρηθεί μόνη της – αρκεί να δραστηριοποιηθούν οι Πολίτες της, διακρίνοντας προοπτικές και χωρίς βέβαια να επιδιώκει την απομόνωση της.
ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Η Ελλάδα, για τρίτο διαδοχικό χρόνο, συνεχίζει να βρίσκεται στο μάτι του κυκλώνα – με τα «πυρά» ολόκληρης της Δύσης, υποκινούμενα από τις πανίσχυρες αγορές, να στρέφονται μαζικά εναντίον της, απλά και μόνο επειδή οι Πολίτες της αμφισβήτησαν τη νέα τάξη πραγμάτων.
Παρά το ότι λοιπόν η ετυμηγορία των Ελλήνων είναι ξεκάθαρη (άρθρο μας), η σύσταση μίας κυβέρνησης, η οποία θα εκφράζει την κοινή βούληση, εμποδίζεται από έναν απαράδεκτο εκλογικό νόμο, ο οποίος διαστρεβλώνει εντελώς τα αποτελέσματα – ενώ το ελληνικό και διεθνές «κατεστημένο», συνεπικουρούμενο από κάποια διατεταγμένα ΜΜΕ, προσπαθεί να επιβάλλει μία πολιτική εξουσία, η οποία θα εφαρμόσει τα αντίθετα, από όλα όσα ζήτησε η πλειοψηφία των Πολιτών.
Στα πλαίσια αυτά, η μοναδική δυνατότητα της χώρας μας δεν είναι άλλη, από την τοποθέτηση ακόμη περισσότερων ψηφοφόρων (σε ενδεχόμενες νέες εκλογές), πίσω από εκείνα τα κόμματα, τα οποία φαίνεται να σέβονται την απόφαση της πλειοψηφίας – επειδή, όπως έχουμε αναφέρει, “η «πολιτική δύναμη» και ο έλεγχος της αποτελεί το κλειδί της προστασίας μας, απέναντι στις προσπάθειες της οικονομικής μας υποδούλωσης”.
Η δυνατότητα τους (στελέχωση, επάρκεια) να κυβερνήσουν ή όχι, καθώς επίσης οι ευρύτερες πολιτικές τους πεποιθήσεις, οφείλουν στην προκειμένη περίπτωση να τοποθετηθούν σε δεύτερη μοίρα – αφού αυτό που προέχει σήμερα δεν είναι άλλο, από τη δημιουργία ενός ισχυρού κοινωνικού μετώπου, απέναντι στις αγορές και στους υπαλλήλους τους (άλλωστε η Ελλάδα κυβερνάται τα δύο τελευταία χρόνια από τους δανειστές της, από τα παιδιά του Σικάγου και τις ακριβέστατες οδηγίες τους, οι οποίες είναι καταγεγραμμένες στα αλλεπάλληλα «μνημόνια» - από τη σκιώδη εξουσία στο παρασκήνιο).
Έχουμε την άποψη λοιπόν ότι, τα κόμματα που σέβονται τις επιθυμίες των Ελλήνων Πολιτών, αρκεί να υπερασπίζονται τα συμφέροντα της πατρίδας μας, να μην υποκύπτουν στις έξωθεν πιέσεις, να μην καταρρακώνουν την υπερηφάνεια μας και να μη μας εξευτελίζουν διεθνώς, για να αξίζουν την ενίσχυση μας – με κάθε δυνατό τρόπο.
Ολόκληρο το άρθρο στο: http://www.casss.gr/PressCenter/Articles/2597.aspx
Βασίλης Βιλιάρδος (copyright) Αθήνα, 12. Μαΐου 2012
1082 αναγνώστες Κυριακή, 6 Μαΐου 2012 15:47
Όταν ξεσπάει μία αρκετά σοβαρή οικονομική κρίση (κάτι που ορίζεται από την κατάρρευση ενός νομίσματος, από ένα κραχ στην αγορά, από μία μεγάλη ύφεση), σκόπιμα κάποιες φορές, επισκιάζονται όλα τα άλλα – οπότε οι «κατ’ επίφαση» ηγέτες είναι ελεύθεροι να κάνουν ότι θέλουν, στο όνομα της αντιμετώπισης μίας κατάστασης εκτάκτου ανάγκης. Κατά μία έννοια λοιπόν, οι κρίσεις είναι περίοδοι αναστολής της δημοκρατίας – κενά δηλαδή στο συνηθισμένο πολιτικό βίο, κατά τη διάρκεια των οποίων δεν φαίνεται να υφίσταται η ανάγκη για συγκατάθεση και συναίνεση των Πολιτών
**********************************
Η ΕΚΤ, με τη βοήθεια ενός σχετικά νέου εργαλείου της (Long Term Refinancing Operation – LTRO), συνολικού ύψους περί το 1 τρις €, φροντίζει ουσιαστικά για την επιτάχυνση της εξόδου των ξένων κεφαλαίων από την Ισπανία. Ήδη από τον περασμένο Νοέμβριο, οι ξένοι επενδυτές περιορίζουν με γρήγορους ρυθμούς τις τοποθετήσεις τους στα ομόλογα του Ισπανικού Δημοσίου – ενώ αγοραστές είναι οι ισπανικές εμπορικές τράπεζες, όπως και στην περίπτωση της Ελλάδας (υποθέτουμε ότι αγοραστές θα είναι επίσης τα ασφαλιστικά ταμεία, τα Πανεπιστήμια, οι ιδιώτες αποταμιευτές κλπ. - μέσω της κεντρικής τράπεζας της Ισπανίας και εν αγνοία τους, όπως συνέβη στη χώρα μας).
Σύμφωνα με πρόσφατες πληροφορίες, οι ισπανικές τράπεζες έχουν σήμερα στην ιδιοκτησία τους κρατικά ομόλογα της τάξης των 263 δις € - από 178 δις € το Νοέμβρη του 2011. Η ΕΚΤ φυσικά έχει δηλώσει επίσημα ότι, με τη βοήθεια του LTRO προσπαθεί να προστατεύσει την Ισπανία από την παγίδα ρευστότητας – όπως επίσης τις άλλες χώρες της περιφέρειας (οι ιταλικές τράπεζες κατέχουν ομόλογα του δικού τους δημοσίου άνω των 350 δις € - μία επόμενη βραδυφλεγής βόμβα μεγατόνων στα θεμέλια της οικονομίας της Ευρωζώνης).
Φυσικά είναι ίσως περιττό να υπενθυμίσουμε ότι, ο διοικητής της ΕΚΤ, όπως και ο διορισμένος πρωθυπουργός της Ιταλίας, θεωρούνται υψηλά στελέχη της Goldman Sachs – η οποία λέγεται ανεπίσημα πως έχει αναλάβει «υπό τη προστασία της» την κεντρική τράπεζα της Ευρωζώνης.
Εν τούτοις, η ζήτηση δανειακών κεφαλαίων εκ μέρους των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων στην Ισπανία, καθώς επίσης στις υπόλοιπες χώρες της «περιφέρειας», έχει ήδη καταρρεύσει – ενώ οι τράπεζες συνεχίζουν να «καίνε χρήματα», αρνούμενες να εγκρίνουν νέα δάνεια. Το γεγονός αυτό δημιουργεί μεγάλα ερωτηματικά, σε σχέση με το LTRO – αφού θεωρείται ότι έχει τεθεί σε λειτουργία, με στόχο να διευκολύνει τις γαλλικές, τις γερμανικές και τις ιταλικές τράπεζες να «ξεφορτώσουν» τα ομόλογα του ισπανικού δημοσίου που κατέχουν, στις ισπανικές τράπεζες (τα χρέη των οποίων θα κληθούν να αναλάβουν, αργά ή γρήγορα, οι Πολίτες της Ισπανίας - όπως δυστυχώς συνέβη και στην Ιρλανδία).
Προφανώς προβλέπεται η μετάδοση της πυρκαγιάς, από την αγορά ακινήτων της Ισπανίας, στο τραπεζικό της σύστημα και στο Δημόσιο – ενώ η ΕΚΤ, μη έχοντας τη δυνατότητα να διασώσει ολόκληρο το χρηματοπιστωτικό σύστημα της Ευρωζώνης, φαίνεται να θυσιάζει την Ισπανία, ένα πιόνι στο σκάκι με το διάβολο, προσπαθώντας να αποφύγει τη μετάδοση της ασθένειας στην Ιταλία (γεγονός που θα μπορούσε να αποβεί θανατηφόρο για ολόκληρη την ΕΕ).
Φυσικά, πριν αναγκασθούν οι χρεοκοπημένες ισπανικές τράπεζες, μαζί με το ισπανικό δημόσιο να καταφύγουν στον ευρωπαϊκό μηχανισμό διάσωσης, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ακόμη ένα νομισματικό εργαλείο εκ μέρους της ΕΚΤ. Θα μπορούσε δηλαδή να επιτραπεί στην ισπανική κεντρική τράπεζα, όπως έχει ήδη συμβεί με την ιρλανδική και την ελληνική, να εκτυπώσει χρήματα – έτσι ώστε να μπορέσει να αναπνεύσει τεχνητά το τραπεζικό σύστημα της χώρας, χωρίς να επιβαρυνθεί ο μηχανισμός αναχρηματοδότησης του ευρωσυστήματος.
Για την εξυπηρέτηση του σκοπού αυτού υπάρχει η «βοήθεια έκτακτης παροχής ρευστότητας» - το Emergency Liquidity Assistance (ELA). Με τη συγκεκριμένη αυτή διευκόλυνση, η εκάστοτε εθνική κεντρική τράπεζα της Ευρωζώνης έχει τη δυνατότητα να δημιουργεί («τυπώνει») μόνη της χρήματα – με την προϋπόθεση της συμφωνίας των δύο τρίτων των μελών του ΔΣ της ΕΚΤ.
Ακόμη περισσότερο, δεν υπάρχει καμία υποχρέωση ενημέρωσης εκ μέρους της εθνικής κεντρικής τράπεζας - η οποία μπορεί χωρίς κανένα πρόβλημα να τυπώνει χρήματα «κατά το δοκούν», βοηθώντας τις εμπορικές τράπεζες να μην αντιμετωπίσουν προβλήματα ρευστότητας. Η Τράπεζα της Ελλάδας το κάνει ήδη – αφού στον ισολογισμό της υπάρχουν από καιρό «ELA-Positions» (λογαριασμοί διευκόλυνσης, φρεσκοτυπωμένο χρήμα), της τάξης των 100 δις €.
ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Έχουμε την άποψη πως όταν μία χώρα είναι βυθισμένη σε μία τεράστια κρίση, όταν βρίσκεται δηλαδή σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, είναι ανόητο να συζητεί κανείς για αναδιάρθρωση της οικονομίας της - ακόμη και αν είναι απολύτως απαραίτητη η λήψη τέτοιων μέτρων, τα οποία θα την ωφελήσουν μακροπρόθεσμα, με απόλυτη σιγουριά. Δεν είναι δε μόνο από οικονομικής πλευράς ανόητο, αλλά και από ηθικής - όταν την ίδια στιγμή χιλιάδες άνθρωποι οδηγούνται στην ανεργία ή/και αυτοκτονούν.
Αυτό που επείγει είναι η λήψη άμεσων μέτρων για την από κοινού ανάπτυξη ολόκληρης της ηπείρου, καθώς επίσης για τον περιορισμό των χρεών, δημοσίων και ιδιωτικών - μέσω των χαμηλών επιτοκίων, του ελεγχόμενου πληθωρισμού και της μερικής διαγραφής.
Ολόκληρο το άρθρο στο: http://www.casss.gr/PressCenter/Articles/2593.aspx
Βασίλης Βιλιάρδος (copyright) Αθήνα, 06. Μαΐου 2012
931 αναγνώστες Κυριακή, 29 Απριλίου 2012 11:28
“Ο οικονομολόγος, όπως και ο πολιτικός, όταν απευθύνεται στην κοινή γνώμη (η απροσδιόριστη μαζική κοινή γνώμη εμπεριέχει τόσο το ουσιώδες, όσο και το επουσιώδες), χρησιμοποιεί επίσης την πειθώ – αλλά, σε αντίθεση με τον πολιτικό, μόνο υπό τη διάσταση της ως ρητορικό συμπλήρωμα της αλήθειας”. (Keynes)
*****************************
Αν και το θέμα μας δεν είναι ουσιαστικά ευρώ ή δραχμή, αλλά το εάν θέλουμε να ανήκουμε σε μία νομισματική ένωση κρατών, με στόχο την πολιτική ολοκλήρωση, εάν δηλαδή επιθυμούμε τη συνέχιση της ευρωπαϊκής οικογένειας, τη διάλυση της ή τη μονομερή μας έξοδο, είναι ίσως σκόπιμο να αναφερθούμε στις ιδιαιτερότητες του κοινού νομίσματος – έτσι ώστε να έχουμε μία πιο ορθολογική εικόνα. Σε κάθε περίπτωση, διλήμματα του τύπου «μνημόνιο ή δραχμή» είναι εντελώς ψευδή και απόλυτα καταδικαστέα – αφού κανένας δεν μπορεί να μας υποχρεώσει, αλλά ούτε να μας αναγκάσει, να εγκαταλείψουμε την Ευρωζώνη.
Σε σχέση λοιπόν με τις τοποθετήσεις πολλών υπέρ της επιστροφής στη δραχμή, οφείλουμε να τονίσουμε ότι, εάν υπάρχει κάτι πολύ χειρότερο από την ύφεση και το στασιμοπληθωρισμό, αυτό δεν είναι άλλο από τον υπερπληθωρισμό – όπου από τα μία ημέρα στην άλλη αυξάνονται κατακόρυφα οι τιμές των βασικών ειδών διαβίωσης (τρόφιμα, καύσιμα κλπ.), με ρυθμό που αδυνατούν τόσο οι καταναλωτές, όσο και οι επιχειρήσεις να ανταπεξέλθουν.
Ειδικά μετά την «εγκληματική» υπογραφή του δευτέρου μνημονίου, μέσα από την οποία το εξωτερικό χρέος μας δεν μπορεί πλέον να μετατραπεί σε δραχμές, τυχόν υιοθέτηση του εθνικού νομίσματος αφενός μεν θα πολλαπλασίαζε το δημόσιο και ιδιωτικό χρέος μας (λόγω της ραγδαίας υποτίμησης της δραχμής), αφετέρου δε θα περιόριζε ανάλογα το ΑΕΠ (σε συνάλλαγμα) – με αποτέλεσμα η σχέση χρέους προς ΑΕΠ να έφτανε σε ανεξέλεγκτα επίπεδα, παράλληλα με την καταστροφή των πάντων από τον υπερπληθωρισμό (η μονομερής άρνηση πληρωμής του δημοσίου χρέους, την οποία συνδέουν με την έξοδο οι υπερασπιστές της δραχμής, θα συνοδευόταν από αναρίθμητες αγωγές εναντίον της χώρας μας, καθώς επίσης από την σχεδόν ολοκληρωτική απομόνωση της – ενώ δεν θα έλυνε φυσικά το πρόβλημα του ιδιωτικού χρέους).
Εάν δε συμπεριλάβει κανείς στη σκέψη του ότι, η Ελλάδα θα έπαυε να έχει στη διάθεση της συνάλλαγμα για την πληρωμή των εισαγωγών της (το ευρώ είναι συνάλλαγμα), οπότε για να εισάγει οτιδήποτε θα έπρεπε προηγουμένως να αγοράσει δολάρια ή κάποιο άλλο ισχυρό νόμισμα, θα κυριευόταν από έναν πανικό άνευ προηγουμένου. Πολύ περισσότερο όταν γνωρίζει ότι, η κύρια αιτία μίας κρατικής χρεοκοπίας δεν είναι τόσο το δημόσιο χρέος (η Αργεντινή και πολλές άλλες χώρες χρεοκόπησαν με χρέος περί το 50% του ΑΕΠ τους), όσο η έλλειψη συναλλάγματος – το οποίο συνήθως αποσύρεται μαζικά, από κράτη που τυχόν αντιμετωπίζουν προβλήματα.
Παράλληλα, εμείς τουλάχιστον θεωρούμε ότι, δεν έχουμε κανέναν ικανό Θεσμό ή Ίδρυμα, ο οποίος να έχει τη δυνατότητα να ασκήσει επιτυχημένη νομισματική πολιτική, με ένα εθνικό νόμισμα (εκτός του ότι η Ελλάδα δεν έχει το απαιτούμενο «κρίσιμο μέγεθος»). Είναι φυσικά πιθανόν να κάνουμε λάθος, αλλά εμείς δεν θα εμπιστευόμαστε το μέλλον της χώρας μας, όσον αφορά τη νομισματική πολιτική, στην Τράπεζα της Ελλάδας – ή σε κάποιο από αυτά τα κινήματα, τα οποία τάσσονται υπέρ της δραχμής.
Περαιτέρω, σύμφωνα με τις συμβάσεις της Ευρωζώνης, τυχόν εθελούσια έξοδος κάποιας χώρας από το ευρώ, είναι άμεσα συνδεδεμένη με την έξοδο της από ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση – κάτι που θεωρούμε ότι είναι πολύ δύσκολο να αντιμετωπισθεί, ιδιαίτερα από χώρες που διακρίνονται από αρκετά προβληματικά σύνορα (κατακόρυφη αύξηση εξοπλιστικών δαπανών, λαθρομετανάστευση κλπ.).
Τέλος, σε σχέση με την εσωτερική υποτίμηση, είναι σκόπιμο να αναφερθεί πως η σημαντικότερη ίσως διαφορά της από την πληθωριστική μείωση των μισθών είναι το ότι, στην περίπτωση του πληθωρισμού μειώνεται παράλληλα όλο το υπόλοιπο κόστος ζωής (ενοίκια κλπ.). Εν τούτοις, ειδικά όσον αφορά τις αμοιβές, στη μεν πρώτη περίπτωση (εσωτερική υποτίμηση) μειώνονται οι μισθοί αλλά παραμένουν σταθερές οι τιμές των προϊόντων, ενώ στη δεύτερη (πληθωρισμός), παραμένουν σχετικά σταθεροί οι μισθοί, αλλά αυξάνονται οι τιμές δυσανάλογα – με αποτέλεσμα η διαφορά μεταξύ των δύο αυτών «διαδικασιών», σε μεσοπρόθεσμο διάστημα, να είναι αμελητέα (ενώ καμία από τις δύο δεν εγγυάται την ανάπτυξη).
Ανεξάρτητα τώρα από τα παραπάνω, δεν υπάρχει απολύτως κανένα θέμα υποχρεωτικής, μονομερούς εξόδου της χώρας μας από το ευρώ. Οι εκβιασμοί λοιπόν και τα διλήμματα αυτού του είδους, από εκείνους τους πολιτικούς, οι οποίοι τα χρησιμοποιούν για την άνοδο ή για τη διατήρηση τους στην εξουσία, δεν έχουν καμία λογική.
Όσον αφορά δε το θέμα της Ευρωζώνης (άρνηση της να αλλάξει πολιτική, κλείσιμο της ρευστότητας κλπ.) και τις επιπτώσεις του στην Ελλάδα, θεωρούμε ότι η αλλαγή πορείας είναι απλά θέμα χρόνου – ενώ εάν δεν αλλάξει η πολιτική λιτότητας και ύφεσης, τότε θα ακολουθήσει η ελεγχόμενη διάλυση, με την υιοθέτηση των εθνικών νομισμάτων από όλες μαζί τις χώρες-μέλη. Θα ήταν λοιπόν παράλογο να «αυτοκτονήσουμε» μόνοι μας, λίγο πριν ολοκληρωθεί η διαδικασία ενοποίησης ή διάλυσης. Η πάγια θέση μας στο θέμα της δραχμής είναι ότι:
(α) δεν έπρεπε να υιοθετήσουμε το ευρώ, επειδή δεν είχαμε ανέκαθεν ικανές κυβερνήσεις και επιχειρήσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να επεκταθούν με επιτυχία στην Ευρωζώνη,
(β) αφού το κάναμε, θα έπρεπε να λειτουργήσουμε εντελώς διαφορετικά - αύξηση της ανταγωνιστικότητας, αποφυγή του σπιράλ μισθών-τιμών κλπ., ενώ
(γ) σήμερα είμαστε εγκλωβισμένοι – δηλαδή, δεν έχουμε δυστυχώς την πολυτέλεια να εξέλθουμε μονομερώς, χωρίς να καταστραφούμε από τα χρέη, από την έλλειψη συναλλάγματος και από τον υπερπληθωρισμό.
Φυσικά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να διαπραγματευόμαστε συνεχώς τη θέση μας, επιλέγοντας μία πραγματικά ικανή πολιτική ηγεσία, η οποία δεν θα αποδέχεται εκβιαζόμενη τα πάντα, για χάρη της νομής της εξουσίας. Επίσης δεν σημαίνει ότι, θα πρέπει οι Πολίτες να ανέχονται τη συνεχή μείωση του βιοτικού τους επιπέδου, βυθισμένοι στη σιωπή των αμνών, χωρίς καμία αντικειμενική αιτία (ίσως οφείλουμε να τονίσουμε εδώ ότι, η ανεργία αυξάνεται σκόπιμα – αφού διαφορετικά είναι αδύνατον να επιβληθούν χαμηλότεροι ονομαστικοί μισθοί στους εργαζομένους).
Όσον αφορά τώρα αυτούς οι οποίοι ισχυρίζονται ότι μία χώρα, η οποία δεν ελέγχει το νόμισμα της, δεν είναι ανεξάρτητη, έχοντας εκχωρήσει μέρος της εθνικής κυριαρχίας της, θεωρούμε πως έχουν απόλυτο δίκιο. Εν τούτοις, η είσοδος ενός οποιουδήποτε κράτους σε μία νομισματική ένωση, συνδέεται αυτόματα με κάτι τέτοιο – ενώ μέχρι πρόσφατα δεν ήταν κανένας Έλληνας αντίθετος (με εξαίρεση τα γνωστά κόμματα, τα οποία ήταν ανέκαθεν υπέρ μίας κεντρικά κατευθυνόμενης οικονομίας - η οποία ποτέ μέχρι σήμερα δεν λειτούργησε επιτυχημένα).
Εμείς πάντως, πιστεύοντας στην ατομική πρωτοβουλία και στη δημοκρατία (το σύνολο για το άτομο), έχουμε την άποψη ότι, η απομόνωση και ο προστατευτισμός δεν είναι ότι καλύτερο για το μέλλον μίας σύγχρονης κοινωνίας – αν και τα «εξελικτικά βήματα» οφείλουν να είναι συνετά και μετρημένα, όπως έχει αποδειχθεί από την ασύμμετρη παγκοσμιοποίηση, καθώς επίσης από τις Ευρωπαϊκές ασυμμετρίες.
Κατά την υποκειμενική μας άποψη, η μικτή οικονομία, στην οποία οι κοινωφελείς (ΔΕΗ, ΕΥΔΑΠ), οι στρατηγικές (ΟΤΕ κλπ.) και οι κερδοφόρες μονοπωλιακές επιχειρήσεις (ΟΠΑΠ) ανήκουν στο κράτος, ενώ όλες οι υπόλοιπες στους ιδιώτες, είναι ένα επιτυχημένο οικονομικό σύστημα – αντίθετα με την κεντρικά κατευθυνόμενη οικονομία (όλες οι επιχειρήσεις στο κράτος), καθώς επίσης με τη νεοφιλελεύθερη (όλες οι επιχειρήσεις στους ιδιώτες). Εάν δε η μικτή οικονομία λειτουργεί σε περιβάλλον άμεσης δημοκρατίας, τότε οι συνθήκες ανάπτυξης, με κοινωνική δικαιοσύνη, είναι ιδανικές.
Από την άλλη πλευρά οι ίδιοι αυτοί συνήγοροι της δραχμής υποστηρίζουν ότι, εάν μία χώρα μπορεί να ελέγξει σωστά το νόμισμα της, τότε δεν υπάρχει θέμα υπερπληθωρισμού. Η άποψη αυτή είναι επίσης σωστή, αλλά προϋποθέτει φυσικά ισοσκελισμένο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών (εμπορικό κλπ.), καθώς επίσης ισοσκελισμένο προϋπολογισμό, δυνατότητα φθηνού δανεισμού και πολύ χαμηλό εξωτερικό (δημόσιο και ιδιωτικό) χρέος.
Εάν κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει (όπως, για παράδειγμα, στην περίπτωση της Τουρκίας, λόγω ελλειμματικού ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών), τότε είναι σαν να υπερασπίζουμε το ότι, «η ημέρα θα είναι ηλιόλουστη, εάν δεν βρέξει». Σε κάθε περίπτωση υπενθυμίζουμε ότι, οι συναλλαγές στον Ισημερινό γίνονται με δολάρια, τα σπίτια στην Τουρκία ενοικιάζονται με ρήτρα ευρώ, η Ισλανδία αναζητάει σύνδεση του νομίσματος της με το δολάριο του Καναδά, για να αντιμετωπίσει τον πληθωρισμό, τα περισσότερα ασιατικά κράτη έχουν συνδέσει τα νομίσματα τους με το δολάριο, λόγω της αδυναμίας τους να ασκήσουν σωστή νομισματική πολιτική κοκ.
Μία επόμενη ανάλυση στο: http://www.casss.gr/PressCenter/Articles/2585.aspx
832 αναγνώστες Κυριακή, 22 Απριλίου 2012 11:51
Δεν φταίει ο τόπος για τα δεινά μας, αλλά η διακυβέρνηση του – η οποία δυστυχώς έχει διαφθείρει ολόκληρη την Ελληνική κοινωνία, σε σημείο που να ντρέπεται κανείς για τους συμπατριώτες του, να σιχαίνεται στην κυριολεξία την Πολιτική και να θέλει να μεταναστεύσει ξανά, εγκαταλείποντας την πατρίδα του σε όλους αυτούς, οι οποίοι την κατέστρεψαν τα τελευταία τριάντα χρόνια.
**************************
Ο τρόπος με τον οποίο χειρίζεται «πειραματικά» τη χώρα μας το ΔΝΤ, είναι απίστευτα ευρηματικός – σε σημείο που να προκαλεί δυστυχώς το θαυμασμό μας (όπως επίσης η «χρήση» σοσιαλιστικών καθεστώτων, από τα παιδιά του Σικάγου, κατά τη διάρκεια των «επιθέσεων» τους).
Ειδικότερα, φαίνεται ότι χρησιμοποιεί εκείνο το ψυχολογικό «εργαλείο», σύμφωνα με το οποίο όταν ταΐζεις ένα σκυλί με συνεχώς λιγότερη τροφή, αφενός μεν τρέχει διαρκώς από πίσω σου, αφετέρου συνηθίζει να απασχολείται με το πόσο πιο μικρή θα είναι η επόμενη «μερίδα», ξεχνώντας εντελώς την προηγούμενη.
Κάποια στιγμή φυσικά πεθαίνει από την πείνα, χωρίς καν να το καταλάβει – αν και δεν είναι αυτός ο στόχος, αφού η τροφή περιορίζεται σε τέτοιο βαθμό, που να μπορεί απλά να επιβιώνει (βέβαια μόνο για τα σκυλιά που έχει ανάγκη κανείς, για να κάνει τη δουλειά του).
Έτσι λοιπόν, με τη «βοήθεια» κάποιων διατεταγμένων ΜΜΕ, καλοπληρωμένων φυσικά, όλοι ασχολούνται σήμερα με τα «μέτρα λιτότητας» του Ιουνίου, με αυτά δηλαδή που έχουν «εκβιαστεί» να υπογράψουν τα δύο κόμματα συγκυβέρνησης, χωρίς να ενδιαφέρονται καθόλου για τα προηγούμενα μέτρα (αν και είναι η πρώτη φορά στην Ιστορία που οι εργαζόμενοι έχουν αποδεχθεί μειώσεις των ονομαστικών αμοιβών τους – πολύ μεγαλύτερες στην πραγματικότητα, αφού εντείνονται από το φορολογικό πληθωρισμό).
Στα πλαίσια αυτά, ανακοινώνονται έμμεσα τα μεθεπόμενα μέτρα (μείωση των μισθών κατά ακόμη 15% κλπ.), από άλλους πολιτικούς, «υπαλλήλους των αγορών», με πιθανό στόχο να «εμπεδωθούν» καλύτερα τα επόμενα – παράλληλα με το «θόλωμα των νερών» και με την τοποθέτηση της μίας κοινωνικής ομάδας απέναντι στην άλλη, μέσω συνεχώς νέων σκανδάλων διαφθοράς (φυσικά πραγματικών σκανδάλων, αφού κάτι αντίθετο θα ήταν εντελώς ανόητο), τα οποία δημιουργούν επί πλέον ένα συναίσθημα «συλλογικής ενοχής» (όλοι μαζί τα φάγαμε) και επομένως αδιαμαρτύρητης υποταγής.
Ίσως βοηθάει και το «εκλογικό πανηγύρι» που έχει στηθεί, ενώ υποθέτουμε ότι έχουν ληφθεί τα κατάλληλα μέτρα, από τη σκιώδη διακυβέρνηση – έτσι ώστε να παραμείνει αλώβητη στην «υπόγεια εξουσία» της, ανεξαρτήτως εκλογικού αποτελέσματος.
Πιθανολογούμε δηλαδή ότι, θα έχει υπάρξει μέριμνα - με βάση την οποία το τρίτο κόμμα συγκυβέρνησης που ενδεχομένως θα χρειαστεί, θα είναι μία από τις επί τούτου «παραφυάδες» των δύο προηγουμένων (χωρίς αυτό να δηλώνει ότι, γνωρίζουμε κάτι ή κατηγορούμε κάποιο).
Βέβαια, όπως πάντα μπορεί (και ευχόμαστε) να κάνουμε λάθος – γεγονός που θα σήμαινε ότι, οι προθέσεις των «εισβολέων» θα ήταν «αγαθές». Ότι δηλαδή σκοπός τους είναι πράγματι να γίνει ανταγωνιστική η Ελλάδα, να μην λεηλατηθούν οι πολίτες και η δημόσια περιουσία της, να κυβερνάται σωστά, χωρίς διλλήματα και εκβιασμούς, καθώς επίσης να επανέλθει γρήγορα σε πορεία ανάπτυξης.
ΕΠΙΛΟΓΟΣ
“Ένας σπόρος που γυρίζει στον τόπο του, είναι ένας σπόρος που πηγαίνει να βλαστήσει – ένας Έλληνας που γυρίζει στον τόπο του, είναι ένας άνθρωπος που πηγαίνει να βλαστημήσει. Ελλάδα, σε κράτησα πάνω μου κατάσαρκα – με δαιμόνισες. Και τους συντρόφους που πίστευαν μαζί μου στις ρίζες και στο γυρισμό, τους βλέπω να αλλοιώνονται μέρα με την ημέρα – θα έλεγα χημικά.
Εμείς, σε αντίθεση με το Σεφέρη, έχοντας ζήσει, σπουδάσει και δουλέψει πολλά χρόνια στο εξωτερικό, έχουμε την άποψη ότι, δεν φταίει ο τόπος για τα δεινά μας, αλλά η διακυβέρνηση του – η οποία δυστυχώς έχει διαφθείρει ολόκληρη την Ελληνική κοινωνία, σε σημείο που να ντρέπεται κανείς για τους συμπατριώτες του, να σιχαίνεται στην κυριολεξία την Πολιτική και να θέλει να μεταναστεύσει ξανά, εγκαταλείποντας την πατρίδα του σε όλους αυτούς, οι οποίοι την κατέστρεψαν τα τελευταία τριάντα χρόνια.
Όποιος τολμήσει λοιπόν να μας πει την αλήθεια, κατά τον ποιητή, είναι καταδικασμένος – ενώ δεν θεωρούμε ένοχο τον καπετάνιο, ο οποίος μας οδηγεί σε άγονους, αλμυρούς και βραχώδεις τόπους, ή, έστω, όλους εμάς που τον ακολουθούμε, αλλά εκείνον που μας ανακοινώνει αυτά που πραγματικά βλέπει.
Ολόκληρο το άρθρο στο: http://www.casss.gr/PressCenter/Articles/2578.aspx
Βασίλης Βιλιάρδος (copyright) Αθήνα, 22. Απριλίου 2012
|
Σχετικά με το blog Μακροοικονομικά θέματα, πολιτικές απόψεις και μικροοικονομικές αναλύσεις.
Αναζήτηση Προηγούμενα Άρθρα
Τελευταίες δημοσιεύσεις
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Όροι χρήσης | Powered by www.capitalblogs.gr | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||