Βασίλης Βιλιάρδος
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Λίγα λόγια για εμένα
Είμαι οικονομολόγος, πτυχιούχος της ΑΣΟΕΕ Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου. Έχω εκδώσει το βιβλίο «Υπέρβαση Εξουσίας» και γράφω οικονομικές αναλύσεις σε έντυπα και ηλεκτρονικά ΜΜΕ. Πρόσφατες εκδόσεις "Η κρίση των κρίσεων" σε τρία βιβλία.
Σύνδεσμοι


ΠΑΓΙΔΑ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ
6296 αναγνώστες
Πέμπτη, 10 Δεκεμβρίου 2009
15:37

Μία εξαιρετικά επικίνδυνη οικονομική «στενωπός», η οποία μπορεί να οδηγήσει στη χρεοκοπία ακόμη και υγιείς επιχειρήσεις, εάν τυχόν βρεθούν ξαφνικά εκτεθειμένες απέναντι της – πόσο μάλλον αδύναμα, «διαρθρωτικά» ασθενή κράτη 

 

******************

 

Η πρόσφατη υποβάθμιση της χώρας μας προήλθε από την «τρίτη αδελφή», τη γνωστή σε όλους μας «Fitch Rating» - ένα από τα μέλη του κεφαλαιοκρατικού «trio inferno» (αν και με έδρα τις Η.Π.Α., το διεθνές κεφάλαιο και οι εκάστοτε «υπηρέτες» του δεν έχουν ασφαλώς πατρίδα). Το «εγκληματικό» αυτό «τρίο», το οποίο ελέγχει το 95% της παγκοσμίου αγοράς, είναι πολύ πιθανόν να συνεργάζεται στενά με τις πολυεθνικές ελεγκτικές εταιρείες «τύπου» PWC (Price Waterhouse & Coopers), όπως φάνηκε από την ευρύτερη υπόθεση των CDOs στη Γερμανία (CitibankLehman Brothers - PWC Ολλανδίας).

 

Ανεξάρτητα από αυτό, ελπίζουμε να «ξύπνησε» την Ε.Ε., η οποία μάλλον θα κατάλαβε ότι τα κερδοσκοπικά βέλη κατευθύνονται στη δική της «καρδιά» - στο δικό της κεντρικό σύστημα λειτουργίας και όχι σε μία μικρή, σχετικά αδιάφορη από πλευράς οικονομικών μεγεθών χώρα, όπως η Ελλάδα.  

 

Εν τούτοις, το συγκεκριμένο γεγονός απειλεί σε σοβαρό βαθμό τόσο τη ρευστότητα, όσο και την αυτοδυναμία της χώρας μας αφού, μία ενδεχόμενη αδυναμία πληρωμών εκ μέρους της, μάλλον δεν θα την οδηγήσει στη χρεοκοπία, αλλά στην πλήρη εξάρτηση της από την Ε.Ε. Υποθέτουμε δηλαδή ότι τελικά, η Ε.Ε. θα την βοηθήσει μεν να ανταπεξέλθει απέναντι στις «ειλημμένες» υποχρεώσεις της (η Ελλάδα αποτελεί πλέον έναν «συστημικό» κίνδυνο για την Ευρωζώνη, αντίστοιχο με αυτόν των μεγάλων τραπεζών που προκάλεσαν την παρούσα χρηματοπιστωτική κρίση), αλλά θα απαιτήσει σημαντικά ανταλλάγματα.      

 

Δεν είμαστε φυσικά η μοναδική χώρα της Ε.Ε. που αντιμετωπίζει έντονα προβλήματα. Εκτός από την Ιρλανδία (12% έλλειμμα), την Ισπανία (20% ανεργία), την πρώην Μεγάλη Βρετανία (άνω του 400% του ΑΕΠ εξωτερικό χρέος, τεράστιο έλλειμμα, μηδενική κρατική περιουσία), την Ιταλία (άνω του 100% δημόσιο χρέος), ακόμη και η Γερμανία φαίνεται εκτεθειμένη (4 δις € έλλειμμα των ταμείων ιατρικής περίθαλψης κλπ). Όσον αφορά δε τον υπόλοιπο πλανήτη, η Ιαπωνία κλιμάκωσε πρόσφατα τα μέτρα στήριξης της οικονομίας της, η οποία φαίνεται να βυθίζεται ακόμη περισσότερο στην ύφεση, ενώ οι Η.Π.Α. τυπώνουν αφειδώς δολάρια, αγοράζουν μόνες τους τα ομόλογα τους (η Fed από το δημόσιο) και ψάχνουν διέξοδο μέσα από την «πράσινη οικονομία» - για να καλύψουν προφανώς τις τεράστιες ενεργειακές ελλείψεις τους και να δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας.  

 

Ολοκληρώνοντας, υπάρχουν διάφορες, «συμβατές» με τις ιδιαιτερότητες μας, λύσεις, για να ανταπεξέλθουμε σωστά με την (φυσιολογική στις σύγχρονες συνθήκες μονοπωλιακού καπιταλισμού) «επίθεση» που δεχθήκαμε – έχουμε αναλύσει μία από αυτές (Εθνικά Ομόλογα) σε προηγούμενο άρθρο μας. Θεωρούμε όμως σκόπιμο να παραθέσουμε μία παλαιότερη αναφορά μας στην παγίδα ρευστότητας - έναν υπαρκτό κίνδυνο σήμερα για την εθνική μας οικονομία - η οποία ενδεχομένως θα συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση της.

 

Αθήνα, 10 Δεκεμβρίου 2009

Βασίλης Βιλιάρδος

viliardos@kbanalysis.com

 

ΣΧΕΤΙΚΟ ΑΡΘΡΟ ΜΑΣ

 

ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ: Η λύση για τις μικρές χώρες η οποία, σε συνδυασμό με την άμεση έκδοση «Εθνικών Ομολόγων», καθώς επίσης ομολόγων υγιών δημοσίων επιχειρήσεων, θα μπορούσε να τις οδηγήσει στην έξοδο από την κρίση - updated  29/11/2009

 

 

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΔΙΑΒΟΛΟΥ

 

Η «πιστωτική παγίδα» είναι μία βαριά οικονομική ασθένεια, η οποία εμφανίζεται όταν μία υφιστάμενη κρίση ρευστότητας, προερχόμενη συνήθως από μία ευρύτερη οικονομική κρίση, δεν μπορεί να θεραπευτεί βραχυπρόθεσμα

 

 

Η «πιστωτική παγίδα» (Credit Crunch) είναι ουσιαστικά το χειρότερο στάδιο μίας ασθένειας, η οποία ξεκινάει με την απώλεια της εμπορικής πίστης, σαν αποτέλεσμα μίας πολύ μεγάλης χρηματοπιστωτικής κρίσης, όπως η πρόσφατη που βιώνουν κυρίως οι Η.Π.Α. – λιγότερο, μέχρι στιγμής, η Ευρώπη και πολύ λιγότερο, επίσης μέχρι στιγμής, η χώρα μας. Η «πιστωτική παγίδα», ευρισκόμενη προφανώς στον αντίποδα της πιστωτικής επέκτασης, «υπεισέρχεται» όταν οι τράπεζες αναγκάζονται να μειώσουν ή ακόμη και να σταματήσουν το δανεισμό, εν μέσω ευρύτερων πιστωτικών αναταράξεων, αρνητικής οικονομικής ανάπτυξης και αυξημένων απωλειών του κυκλοφορούντος ενεργητικού τους (δάνεια, πιστωτικές κάρτες, «τοξικές» επενδύσεις κλπ).

 

Όπως είναι γνωστό, η πολιτική που ακολουθούν οι τράπεζες, σε σχέση με τα δάνεια που προσφέρουν, επηρεάζει αποφασιστικά την πραγματική οικονομία. Όταν οι τιμές των αξιών (μετοχές, ακίνητα, εμπορεύματα κλπ) ακριβαίνουν, αυξάνεται παράλληλα η ζήτηση για παροχή πιστώσεων, ενώ οι τράπεζες διευκολύνουν την έγκρισή τους χωρίς εμπεριστατωμένους ελέγχους, θεωρώντας ότι είναι εγγυημένες από τις αυξανόμενες αξίες. Με δεδομένο το ότι η αγορά κινείται ανέκαθεν μακράν του σημείου ισορροπίας της, αλλά επιστρέφει περιοδικά, κάποια στιγμή η «υπερβολή» (φούσκα) γίνεται αντιληπτή και υποχωρεί άτακτα (σπάσιμο της φούσκας), ακολουθούμενη από την συρρίκνωση των εγγυήσεων, με βάση τις οποίες οι τράπεζες χορηγούσαν πιστώσεις.

 

Κατ επακόλουθο οι τράπεζες, έχοντας στη διάθεση τους τόσο χαμηλότερες, όσο και λιγότερο ποιοτικές εγγυήσεις για τα υφιστάμενα δάνεια τους, αφενός μεν περιορίζουν την παροχή νέων πιστώσεων, αφετέρου δε αυξάνουν τους ελέγχους προς τις επιχειρήσεις-οφειλέτες τους. Το αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας είναι η μείωση των νέων επενδύσεων εκ μέρους των εταιρειών, καθώς επίσης η αύξηση του ρυθμού των χρεοκοπιών, γεγονός που με τη σειρά του επιδεινώνει συνολικά την πιστοληπτική ικανότητα των δανειζομένων και αυξάνει τον αριθμό των μη εξυπηρετουμένων δανείων στις τράπεζες.

 

Ο «καθοδικός σπειροειδής κύκλος του δανεισμού» συνεχίζεται με την, ως άνω ανατροφοδοτούμενη, περαιτέρω μείωση της παροχής δανείων προς τις επιχειρήσεις, γεγονός που περιορίζει ακόμη περισσότερο την παραγωγικότητα του συνόλου της Οικονομίας, οδηγώντας την σε μεγαλύτερη αρνητική οικονομική ανάπτυξη. Έτσι, η «πιστωτική παγίδα» εισέρχεται στη δεύτερη, αρκετά επικίνδυνη φάση, κατά την οποία οι ίδιες οι τράπεζες δυσκολεύονται να αναχρηματοδοτήσουν τα δάνεια τους.

 

Συνήθως οι τράπεζες αυξάνουν τη ρευστότητα τους μέσω βραχυπρόθεσμων δανείων από τη διατραπεζική αγορά, επειδή τα δικά τους χρήματα είναι δεσμευμένα σε μακροπρόθεσμες τοποθετήσεις. Στην περίπτωση όμως που κάτι τέτοιο δεν είναι εφικτό, ενδεχομένως επειδή οι ίδιες οι χρηματαγορές υποφέρουν από έλλειψη ρευστότητας, τότε οι τράπεζες δυσκολεύονται να ανταπεξέλθουν με τις υποχρεώσεις τους. Αυτό οδηγεί στην μείωση της πιστοληπτικής ικανότητας τους από τις διεθνείς εταιρείες αξιολόγησης, κάτι που δυσκολεύει ακόμη περισσότερο την απόκτηση ρευστότητας εκ μέρους τους (η σχετικά πρόσφατη «λύση» της τιτλοποίησης, της πώλησης δηλαδή των δανείων των πελατών τους με στόχο την αύξηση της ρευστότητας τους, δυστυχώς συνεχίζεται). 

 

Ο «κύκλος του διαβόλου», όπως συνήθως αποκαλείται, επηρεάζει κυρίως εκείνες τις τράπεζες που δεν έχουν καταθέσεις πελατών - για παράδειγμα τις επενδυτικές. Η διαδικασία αυτή είναι πολύ δύσκολα ανατρέψιμη, ακόμη και όταν οι κεντρικές τράπεζες εξασφαλίζουν τη ρευστότητα των εμπορικών τραπεζών, έστω με μειωμένη επιβάρυνση (χαμηλό επιτόκιο, quantitative easing – δηλαδή αγορά αξιόγραφων από τις εμπορικές τράπεζες κλπ).

 

Έτσι, παρά το ότι σήμερα η ενίσχυση των τραπεζών από τις κεντρικές (ΕΚΤ, Fed κλπ) είναι άνευ προηγουμένου, οι ζημιογόνες τοποθετήσεις στα αμερικανικά «τοξικά ομόλογα», σε συνδυασμό με την αρνητική οικονομική ανάπτυξη διεθνώς, την έλλειψη εμπιστοσύνης των ιδρυμάτων μεταξύ τους και τους νέους κανόνες λειτουργίας του χρηματοπιστωτικού συστήματος (Βασιλεία ΙΙ), έχουν οδηγήσει τις τράπεζες στην (σχετικά αιτιολογημένη) «άρνηση» παροχής δανείων προς τις επιχειρήσεις της πραγματικής Οικονομίας.

 

Ειδικά όσον αφορά τους κανόνες της «Βασιλείας ΙΙ», οι οποίοι ακολούθησαν τη «Βασιλεία Ι», οι τράπεζες δεν είναι μόνο υποχρεωμένες να συνεχίσουν να διατηρούν Ίδια Κεφάλαια ίσα με το 8% των δανείων που παρέχουν, αλλά και να διαμορφώνουν τόσο αυτό το μέγεθος, όσο και τα επιτόκια που προσφέρουν, ανάλογα με την ποιότητα των πελατών τους (μέγεθος, τζίρος, πιστοληπτική ικανότητα, αξιολόγηση κλπ).

 

Οι ζημιογόνες όμως τοποθετήσεις τους στα αμερικανικά τοξικά ομόλογα επιδρούν αρνητικά στο ύψος των Ιδίων Κεφαλαίων τους, οπότε είναι αναγκασμένες να μειώνουν τα παρεχόμενα δάνεια για να διατηρήσουν το 8%. Όταν δε η ποιότητα του πελάτη τους απαιτεί άνω του 8% Ίδια Κεφάλαια (επιχειρήσεις με αυξημένους πιστωτικούς κινδύνους), τότε προτιμούν να αποσυρθούν από τη συνεργασία μαζί του, έτσι ώστε να μην επιβαρυνθεί η κεφαλαιακή τους επάρκεια.

 

Στο συγκεκριμένο σημείο δεν τις βοηθούν καθόλου τα δάνεια των κεντρικών τραπεζών, αλλά μόνο ενδεχόμενες διαφοροποιήσεις της «Βασιλείας ΙΙ», τις οποίες ζήτησε η Γερμανία, χωρίς να το επιτύχει – ο λόγος ήταν ο φόβος ότι θα επανέφεραν την αδιαφάνεια στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Επίσης τις βοηθούν κάποιες «παραχωρήσεις» στην κατάρτιση των Ισολογισμών τους, όπως για παράδειγμα, η ουδέτερη αντιμετώπιση μίας συγκεκριμένης «θέσης», η οποία ενσωματώνει τα περιουσιακά στοιχεία τους που είναι «διαθέσιμα για πώληση».

 

Στις μισές χώρες της Ε.Ε. (μεταξύ αυτών και στη Γερμανία), εφ’ όσον αυτά τα περιουσιακά στοιχεία (ομόλογα κλπ) χάνουν σε τρέχουσα αξία, οι τράπεζες είναι υποχρεωμένες να μειώνουν αντίστοιχα τα Ίδια Κεφάλαια τους. Στην περίπτωση δε που η μείωση αποδεικνύεται διαρκής, τότε είναι υποχρεωμένες να τα εγγράφουν σαν ζημίες στους Ισολογισμούς τους, με αντίστοιχα δυσμενή αποτελέσματα για τα Ίδια Κεφάλαια τους.

 

Για παράδειγμα, η θέση «διαθέσιμα για πώληση» στη γερμανική Commerzbank είναι -2,9 δις € και στη Deutsche Bank -921 εκ. €. Αυτό σημαίνει ότι, η μεν πρώτη είναι υποχρεωμένη «θεσμικά» από τη συγκεκριμένη «ζημία» να περιορίσει τα δάνεια που προσφέρει κατά περίπου 12 φορές (100 ./. 8, ήτοι 35 δις €), για να παραμείνει στο 8% των Ιδίων Κεφαλαίων της, ενώ η δεύτερη κατά 11 περίπου δις €.  

 

Οι υπόλοιπες όμως ευρωπαϊκές χώρες (μεταξύ των οποίων η Μ. Βρετανία και η Γαλλία), δεν υπολογίζουν τη θέση «διαθέσιμα για πώληση» στα Ίδια Κεφάλαια τους – οπότε δεν μειώνονται από τις διαφορές των τρεχουσών αξιών και παραμένουν (θεωρητικά φυσικά) υψηλά. Κατά συνέπεια, μπορούν να δανείσουν περισσότερα «διαδικτυακά» χρήματα (μόνο το 7% είναι πραγματικά) στους πελάτες τους - δηλαδή 35 δις € περισσότερα, σε σχέση με την Commerzbank, εφ’ όσον φυσικά είχαν αντίστοιχες «ζημίες».       

           

Ανεξάρτητα λοιπόν από τις συνεχείς και υψηλές «ενέσεις ρευστότητας» των κεντρικών τραπεζών προς τις εμπορικές τράπεζες, οι οποίες («ενέσεις») είναι δυνατόν να χρηματοδοτηθούν είτε από

 

α)  το δανεισμό των κρατών (ομολογιακά δάνεια του δημοσίου – «έκρηξη» ελλειμμάτων & χρεών - ενδεχόμενη δημοσιονομική κρίση),

β)  την υψηλότερη φορολογία επιχειρήσεων και πολιτών (έξαρση της ύφεσης – αποπληθωρισμός – χρεοκοπίες μεγάλων εταιριών)

γ)  την εκτύπωση χρημάτων (υπερπληθωρισμός),

 

η πιθανότητα εισόδου μας σε μία «πιστωτική παγίδα» τεραστίων διαστάσεων, με ανυπολόγιστες συνέπειες για την οικονομική μας ανάπτυξη, είναι αρκετά μεγάλη.

 

Με δεδομένο δε ότι ο καπιταλισμός μπορεί να υπάρξει μόνο μέσα σε συνθήκες θετικής οικονομικής ανάπτυξης (διαφορετικά δεν μπορεί να εξασφαλίσει την «ψευδαισθησιακή» αναδιανομή αυξανομένων εισοδημάτων, με αποτέλεσμα τις κοινωνικές αναταραχές που τον «καταλύουν»), ο κίνδυνος της «χρεοκοπίας» του στη «δύση» (οι Ασιατικές κλπ οικονομίες έχουν τεράστια περιθώρια ανάπτυξης) δεν είναι πλέον τόσο ουτοπικός, όσο ίσως νομίζουμε.

 

Για να το καταλάβουμε καλύτερα, αρκεί να  παρομοιάσουμε τον καπιταλισμό με ένα αεροπλάνο που πετάει στα 20.000 πόδια, χωρίς να αντιμετωπίζει κανένα απολύτως πρόβλημα – για όσο διάστημα βέβαια λειτουργούν οι «προωθητικές» μηχανές του, αφού με ή χωρίς αυτές είναι αδύνατον να σταθεί ακίνητο, όσο ψηλά και αν έχει φτάσει (δυστυχώς ο καπιταλισμός-ελικόπτερο, αυτός δηλαδή όπου η λειτουργία των «μηχανών» θα του επέτρεπε τουλάχιστον να μένει ακίνητος, δεν έχει ακόμη εφευρεθεί).                   

 

Όσον αφορά τώρα τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τα προβλήματα που καλούνται να  αντιμετωπίσουν, εν μέσω κλίματος «πιστωτικής παγίδας», οι νέοι κανόνες κεφαλαιακής επάρκειας των τραπεζών δυσχεραίνουν κατά πολύ τη θέση τους. Όταν ήταν ακόμη σε ισχύ η πρώτη «συνθήκη», οι τράπεζες ήταν υποχρεωμένες να διατηρούν Ίδια Κεφάλαια ύψους 8% των παρεχομένων δανείων τους, ανεξάρτητα από το μέγεθος των επιχειρήσεων που δάνειζαν, ενώ οι συνθήκες παροχής αυτών των δανείων (επιτόκιο κλπ) ήταν κοινές για όλες. Δηλαδή, είτε δάνειζαν τη Folli- Follie, είτε μία πολύ μικρή επιχείρηση, οι συνθήκες παρέμεναν ταυτόσημες.   

 

Ο κανόνας αυτός ανατράπηκε από τη δεύτερη «συνθήκη», η οποία αφενός μεν απαιτεί τη διατήρηση Ίδιων Κεφαλαίων, ανάλογων με την πιστοληπτική ικανότητα των δανειζομένων επιχειρήσεων, αφετέρου διαφοροποιεί αντίστοιχα τις συνθήκες παροχής των δανείων. Έτσι, οι μικρότερες επιχειρήσεις όχι μόνο είναι υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις (εάν τυχόν ο δανεισμός τους απαιτεί τη διατήρηση υψηλότερου ποσοστού Ιδίων Κεφαλαίων) λιγότερο επιθυμητές από τις τράπεζες, αλλά και σε δυσμενέστερη θέση από τις μεγάλες, αφού πληρώνουν συνήθως υψηλότερα επιτόκια (ανταγωνιστικό μειονέκτημα – η «στατιστική» αντιμετώπιση των δανείων από τη «Βασιλεια ΙΙ» δημιουργεί επί πλέον προβλήματα).

 

Εκτός αυτού, δεν είναι σε θέση να χρησιμοποιήσουν τόσο εύκολα άλλες μορφές χρηματοδότησης, όπως οι μεγάλες επιχειρήσεις. Για παράδειγμα, δεν έχουν υψηλό cash flow για τις επενδύσεις τους, δεν μπορούν να εκδώσουν ομόλογα, δεν είναι εύκολη η εύρεση επενδυτών για αύξηση των ιδίων κεφαλαίων τους, η εισαγωγή μετοχών στο χρηματιστήριο κοστίζει δυσανάλογα, η χρήση του Leasing δεν καλύπτει όλες τις ανάγκες τους κλπ.   

 

Επομένως η κρίση, τόσο μέσω των νέων τραπεζικών κανόνων, όσο και της αρνητικής οικονομικής ανάπτυξης, «συνεισφέρει» τα μέγιστα στη δημιουργία ακόμη μεγαλύτερων πολυεθνικών επιχειρήσεων, με κατεύθυνση την πλήρη επικράτηση των μονοπωλίων (ένας δεύτερος, εξ ίσου μεγάλος κίνδυνος αυτό-κατάλυσης του καπιταλισμού).

 

Κατά την άποψη μας, η έλευση της «πιστωτικής παγίδας» μπορεί να εμποδιστεί μόνο εάν η Πολιτεία, μέσω της κεντρικής τράπεζας της ή των κρατικών εμπορικών, χρηματοδοτήσει απ’ ευθείας τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (μέχρι 500 άτομα προσωπικό – μέχρι 50 εκ. € ετήσιο τζίρο), με όρους που θα διευκολύνουν τις επενδύσεις και την ανάπτυξη εκ μέρους τους. Εάν κάτι τέτοιο επιτευχθεί, σε συνδυασμό με την ορθολογική αύξηση των δημοσίων επενδύσεων (Keynes) και τη λογική καταναλωτική «συγκράτηση» των πολιτών, τότε είναι δυνατόν να αποφευχθεί ο δεύτερος και απειλητικότερος γύρος της κρίσης.

 

Ο δεύτερος αυτός «γύρος» περιμένει προφανώς στη «στροφή του διαβόλου» - στο χρονικό σημείο εκείνο δηλαδή που ενδεχομένως θα διαπιστώσουν οι τράπεζες τις επόμενες ζημίες τους: όχι αυτές από τα τοξικά ομόλογα, αν και έχει «αποσβεσθεί» μόνο ένα μέρος τους, αλλά από την τρέχουσα λειτουργία τους.

 

Σύμφωνα με τα μέχρι σήμερα δεδομένα, αυτό θα συμβεί μετά το Σεπτέμβρη του 2009, ενώ θα είναι φυσικά διαφορετικής «ποιότητας» σε κάθε χώρα. Ο πιθανός συνδυασμός του γεγονότος αυτού με τη λήξη ομολογιακών και λοιπών δανείων κάποιων μεγάλων αλλά προβληματικών επιχειρήσεων (επί πλέον στη χώρα μας με τις μεταχρονολογημένες επιταγές), θα μπορούσε να είναι αρκετά επώδυνος για την ευρύτερη Οικονομία.    

 

Παρέμβαση

 

Για όσους θεωρούν ότι η κρίση που μας εξήγαγαν οι αμερικανοί βρίσκεται στο τέλος της και ότι η αύξηση της «επί πιστώσει υπερκατανάλωσης» είναι η λύση, ενώ μπορεί να διαρκέσει αιώνια, καθώς επίσης για να τεκμηριώσουμε το από πότε ήταν γνωστή στις Η.Π.Α., αναφέρουμε μέρος από το τελευταίο βιβλίο του προέδρου Ομπάμα, το οποίο εκδόθηκε το 2006:

 

«Από τις φοροαπαλλαγές της κυβέρνησης των Η.Π.Α., το 47,4% δόθηκε στο ανώτατο 5% της εισοδηματικής κλίμακας (σ.σ. στο πλουσιότερο 5% δηλαδή και καθόλου στο υπόλοιπο 95% το οποίο, παρ’ όλα αυτά, καλείται σήμερα να πληρώσει φορολογούμενο τις ζημίες της κρίσης), το 36,7% στο ανώτατο 1% και το 15% στο ανώτατο 0,2%.......Με άλλα λόγια, η εθνική πιστωτική κάρτα χτύπησε κόκκινο, προκειμένου οι μεγαλύτεροι καρπωτές της παγκόσμιας οικονομίας να εισπράξουν ακόμη μεγαλύτερο κομμάτι της πίτας (σ.σ. εννοεί τα μονοπώλια και το πολύ μεγάλο κεφάλαιο).

 

Μέχρι στιγμής, καταφέραμε να αποφύγουμε τις συνέπειες του δυσθεώρητου δημοσίου χρέους, επειδή οι ξένες κεντρικές τράπεζες – ιδίως η τράπεζα της Κίνας – επιθυμούν να εξακολουθούμε να αγοράζουμε τα εξαγόμενα προϊόντα τους. Όμως, η εύκολη αυτή “πίστη” δεν θα διαρκέσει για πάντα. Κάποια στιγμή οι ξένοι θα σταματήσουν να μας δανείζουν, τα επιτόκια θα ανέβουν και θα διαθέσουμε σχεδόν όλο το ΑΕΠ της χώρας μας για την αποπληρωμή τους». 

 

Αθήνα, 10. Ιουλίου 2009

Βασίλης Βιλιάρδος

vliardos@kbanalysis.com

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ ΜΑΣ

 

Αξιολογήστε το άρθρο 
20 ψήφοι
 Εκτύπωση     Αποστολή με e-mail
Σχόλια

10/12 19:38  ΜΥΑΛΟ
Διάβασα πιο κάτω το σχετικό άρθρο σας "ΚΡΑΤΙΚΗ ΠΤΩΧΕΥΣΗ".

Πολύ αξιόλογο και κυρίως τα ιστορικά στοιχεία. Βέβαια δεν μοιράζετε "χαρτάκια" εδώ κι έτσι δεν βλέπω να ενδιαφέρονται και πολλοί. Αν και αυτά θα έπρεπε περισσότερο απ' όλα να ενδιαφέρουν.

Το ερώτημα είναι το εξής: Ιστορικά τι λένε τα στοιχεία; Αν υπάρξει φόβος πτώχευσης και αρχίζουν να τραβάνε τις καταθέσεις τους με αποτέλεσμα καταστροφικό για τις τράπεζες, το να έχεις τα λεφτά σου σε ξένη τράπεζα στην Αθήνα, σε διασφαλίζει;

Στην Αργεντινή όταν έγινε πτώχευση ή σε άλλες χώρες, χάθηκαν καταθέσεις; Σε ξένες τράπεζες που ήταν στεγασμένες στην Αργεντινή; Και μάλιστα προστατευμένες απ' το νόμο του κράτους περί εγγύησης καταθέσεων;

Στην Ισλανδία τι έγινε με κάποια μεγάλα κεφάλαια που πάγωσαν; Έχει γίνει κι άλλη φορά ιστορικά αυτό;

Ευχαριστώ προκαταβολικά για τις απάντησεις.
10/12 19:45  ΜΥΑΛΟ
Όχι τίποτα άλλο, αλλά καλό θα είναι κανείς να είναι προετοιμασμένος για όλα τα σενάρια. Μια χαρά θα είναι να προλάβεις το κακό και να τα κτίσεις τα λεφτά σε ατσάλινα κουτιά στον τοίχο.

Ποτέ μη λες ποτέ στη ζωή, άλλωστε αν έλεγε κανείς πριν 2 χρόνια με την ΕΤΕ στα 45 και με τιμές στόχους από τα διεθνή λαμόγια για 60, ότι η ΕΤΕ θα πήγαινε 9 ευρώ και ότι τώρα όλη η Ευρώπη θα μιλούσε για το ενδεχόμενο χρεοκοπίας της Ελλάδας, θα τον έλεγαν τρελό και καταστροφολόγο.

Καλύτερα να είμαστε προετοιμασμένοι και να ξέρουμε πώς πρέπει να αντιδράσουμε σε κάθε ενδεχόμενο.
10/12 20:07  Λουκρητια
ΜΥΑΛΟ,τα λεφτα χτισμενα στον τοιχο σε φυλακιζουν κι εσενα στο σπιτι,ειδικα αυτες τις δυσκολες εποχες που ερχονται με βημα ταχυ.Αλλη λυση πρεπει να σκεφτουμε.Παντως τα ζορια ειναι μπροστα μας,θα κλαψει κοσμος.
10/12 20:54  ΜΥΑΛΟ
Λουκρητία (ωραίο νικ κι αυτό) αυτό που σε φυλακίζει είναι η οικονομική ανημπόρια. Θα κάνω... διασπορά στους τοίχους! :) Στα πατώματα. Διασπορά :)

Σοβαρά τώρα, καλό θα είναι να έχουμε μία γνώση για το πώς πρέπει να αντιδράσουμε σε κάθε ενδεχόμενο.

10/12 20:57  ΜΥΑΛΟ
Άσε που είμαι σίγουρος ότι κάποιοι έχουν κάνει ήδη τα κουμάντα τους με το χρυσό. Οι πολλοί φορτωμένοι. Γι' αυτό ανεβαίνει έτσι η τιμή του, γι' αυτό και η Τράπεζα της Ελλάδος εδώ και καιρό έχει ανοίξει ληστρικά το spread μεταξύ αγοράς και πώλησης.

Αυτό δείχνει ότι υπάρχει ζήτηση μεγάλη.

Κι εγώ αν είχα τίποτα εκατομύρια ευρώ, σίγουρα θα είχε κτίσει πολλά ατσάλινα κουτιά με λίρες. Για να κοιμάμαι όμορφα και να λέω "ρε δεν πάτε να γ... να χρεοκοπήσετε".
10/12 21:19  Λουκρητια
Χριστουγεννα ερχονται,ενα ταξιδακι ως την Κυπρο δεν ειναι κακη ιδεα...Και δεν κινδυνευει να φουνταρει κι η οικονομια της...αν με πιανεις...
10/12 21:22  ΜΥΑΛΟ
Εμένα μου αρέσει και η Ρωσία. Διότι είναι και στρατιωτική δύναμη και τα έχει βρει με τις ΗΠΑ. Αυτή σιγοντάρει για το Ιράν και ο Ομπάμα για αντάλλαγμα την έκανε γυριστή στους πυραύλους του Μπους στην κεντρική-ανατολική Ευρώπη.

Και υπάρχει ρώσικη ασπίδα εδώ. Αν με πιάνεις...
11/12 12:33  Βασίλης Βιλιάρδος
Όταν το 2001 η Αργεντινή δεν κατάφερε να ελέγξει το έλλειμμα της – γεγονός που οδήγησε το ΔΝΤ και τους υπόλοιπους δανειστές της να σταματήσουν να την πιστώνουν – απέσυραν όλοι οι επενδυτές αμέσως τα χρήματα τους από τη χώρα, προβλέποντας προφανώς την κατάρρευση της. Η κυβέρνηση της Αργεντινής «πάγωσε» αμέσως όλους ανεξαιρέτως τους τραπεζικούς λογαριασμούς, επιτρέποντας μόνο αναλήψεις του ύψους των 250 $ την εβδομάδα.

Φυσικά, το αποτέλεσμα ήταν να δημιουργηθεί μία τεράστια «παγίδα ρευστότητας», η οποία εγκλώβισε όλη την οικονομία της. Η κατανάλωση μειώθηκε κατά 60%, ακολούθησαν άμεσα χρεοκοπίες εταιρειών, απώλειες αμοιβών, απεργίες, πολιτικές εξεγέρσεις, ανεργία κλπ. Η χώρα μείωσε την αξία των ομολόγων της και «αποσύνδεσε» το νόμισμα της από το δολάριο, με συνέπεια να υποτιμηθεί κατά 70%.

Σήμερα η Λετονία επιβιώνει μόνο μέσω των πιστώσεων του ΔΝΤ και της Ε.Ε. (επιτρέπεται, αφού δεν ανήκει στην Ευρωζώνη). Υποχρεώθηκε όμως να περικόψει τον προϋπολογισμό της κατά 50%, με αποτέλεσμα να κλείνουν νοσοκομεία και σχολεία, ενώ μείωσε δραστικά τις δημόσιες δαπάνες της (ο J.Almunia δεν είναι ακόμη ικανοποιημένος). Τα ομόλογα του δημοσίου της δεν βρίσκουν πλέον αγοραστές, ενώ μόνο η κεντρική τράπεζα της αγοράζει το εθνικό νόμισμα σε αυξημένες ποσότητες, για να μην καταρρεύσει.

Η Ελλάδα βέβαια, σε αντίθεση με την Αργεντινή και τη Λετονία, ανήκει στη ζώνη του Ευρώ (προστατεύεται επομένως, χάριν του €), ενώ ο κυριότερος «ιδιοκτήτης» των δημοσίων ομολόγων της είναι η Γερμανία. Και για τους δύο λόγους, η κυρία Merkel είπε «Πρέπει να διατηρηθεί η συνοχή της ΟΝΕ με κάθε κόστος», οπότε τα ομόλογα μας συνεχίζουν (ακόμη) να βρίσκουν αγοραστές.
11/12 12:56  kikou04
Όλοι μπλοφάρουν.

http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathpolitics_1_29/11/2009_1290430

Αυτό, όμως, έχει οδηγήσει σε ένα περίεργο, ανομολόγητο παιχνίδι ανάμεσα στην Ελλάδα και τους αγοραστές ελληνικών ομολόγων: όσο η ελληνική οικονομία δείχνει μεγάλες αδυναμίες τόσο ακριβαίνει το κόστος δανεισμού, αλλά βρίσκουμε να δανειστούμε επειδή οι επενδυτές (και οι Ελληνες) πιστεύουν ότι η Ε.Ε. δεν θα αφήσει χώρα της Ευρωζώνης να χρεοκοπήσει.

H ερώτηση που έχω να σας κάνω κύριε Βιλιάρδε είναι η εξής:
Αν η Αργεντινή δεν είχε συνδέσει το νόμισμα της με το δολ. θα είχε πτωχεύσει?
Γιατί η Αργεντινή έκανε, το εξής απίθανο, κατά τη γνώμη μου.
Σύνδεσε το νόμισμα της με ένα ισχυρό νόμισμα, δίχως να είναι ουσιαστικά κάτω απο την ομπρέλα των ΗΠΑ. Χώρια που είχε άφθονο φυσικό πλούτο, που κάποιοι να ήθελαν να βάλουν το χέρι τους σε αυτόν.
Άραγε την πτώχευσαν την Αργεντινή οι πιστωτές ή μήπως θέλησε η ίδια να πτωχεύσει και έτσι να προστατεύσει την περιουσία της?

Θα ήθελα την άποψη σας.
11/12 13:34  Βασίλης Βιλιάρδος
Η υποτίμηση του νομίσματος της Αργεντινής, μετά την αποσύνδεση του από το δολάριο, είχε σαν αποτέλεσμα τη μείωση των τιμών των προϊόντων της - γεγονός που αύξησε σημαντικά τις εξαγωγές της. Επομένως, ουσιαστικά συνετέλεσε στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας της, η οποία με τη σειρά της λειτούργησε θετικά για την «επανεκκίνηση» της Οικονομίας της – κάτι που θα γινόταν «αυτόματα» διαχρονικά, εάν δεν είχε συνδέσει το νόμισμα της με το ισχυρό τότε δολάριο.

Ενδεχομένως η Αργεντινή να «επιζήτησε» τη χρεοκοπία της, αφού δεν υπήρχε ρεαλιστικά κανένας άλλος τρόπος μείωσης των ελλειμμάτων και των δημοσίων χρεών της - πληρώθηκε, συμφωνήθηκε να πληρωθεί μάλλον αφού πολλοί πιστωτές της ακόμη περιμένουν, το 25% περίπου των υποχρεώσεων της.

Όταν το δημόσιο χρέος υπερβεί το 150% (κάτι που αναμένεται να συμβεί στη χώρα μας το αργότερο σε τέσσερα έτη, με βάση τις ανακοινώσεις της κυβέρνησης μας - έλλειμμα 9,1% το 2010, καθώς επίσης απαιτούμενος ελάχιστος χρόνος ελέγχου των ελλειμμάτων μας τα 4 έτη), είναι εξαιρετικά δύσκολο όχι μόνο να το αποπληρώσεις, αλλά, έστω, να σταματήσεις να το αυξάνεις.

Είναι εμφανές ότι, με επιτόκια άνω του 5% και με μέτριο υπολογισμό του χρέους μας στα 300 δις €, «απαιτείται» περίπου 25 δις € ετήσιος επί πλέον δανεισμός μας (τα όποια «διαρθρωτικά μέτρα», ακόμη και αν εφαρμοζόταν άμεσα, είναι μακροπρόθεσμου χαρακτήρα και δεν αποδίδουν γρήγορα – πόσο μάλλον όταν η κυβέρνηση μας θεωρεί δυστυχώς τη «διαφθορά» σαν πρώτο πρόβλημα και όχι τη «διαπλοκή», η οποία σαφώς «προηγείται»). Οπότε «βλέπουμε» το χρέος μας να αυξάνεται στα 400 δις €, ενώ το ΑΕΠ μας να μειώνεται κάτω των 240 δις € (λόγω της αύξησης της φορολογίας, μειωμένης ανταγωνιστικότητας του € «μας» κλπ, εν μέσω διεθνούς ύφεσης L).
11/12 13:46  ΜΥΑΛΟ
Αν θέλετε, απαντήστε και σε κάτι που δεν το καλύψατε: Έστω ότι ξεσπάει ένας πανικός αργότερα και αρχίζουν να τραβάνε λεφτά οι καταθέτες. Και αναγκάζεται να τις παγώσει το κράτος. Αυτό επηρεάζει και τις ξένες τράπεζες με υποκατάστημα στην Αθήνα; Μήπως γνωρίζετε σε ανάλογες περιπτώσεις τι συνέβη; Στην Αργεντινή πάγωσαν οι καταθέσεις και στις ξένες τράπεζες που λειτουργούσαν εκεί; Στην Ισλανδία;

Ευχαριστώ.
11/12 14:03  Βασίλης Βιλιάρδος
Αν και υποθέτω ότι έχει σχέση με την υπηκοότητα των καταθετών και όχι με αυτήν των τραπεζών, δεν το γνωρίζω, όπως επίσης δεν γνωρίζω τι ακριβώς συνέβη στην Αργεντινή, σε αντίστοιχες καταστάσεις.
11/12 19:22  romanov
Η Αργεντινή κατέσχεσε ακόμη και τα χρήματα από τα συνταξιοδοτικά ταμεία. Πάγωσε όλες τις καταθέσεις στο εσωτερικό της, για όλους. Στην Ισλανδία χρεοκόπησαν πρώτα οι τράπεζες, οι οποίες έκαναν τζίρο αρκετές φορές μεγαλύτερο από το ΑΕΠ του κράτους τους.
12/12 00:52  xalara
*Πως* γίνεται να βγουν τα λεφτά έξω; Σε βαλίτσα και πχ Κύπρο ή Ρωσία; Ελληνική ταυτότητα και διαβατήριο, απλά πας εκεί και ανοίγεις λογαριασμό, και όταν γυρίσεις τα μεταφέρεις εκεί; Πως γίνεται;
12/12 14:05  romanov
Από ότι καταλαβαίνω πρόκειται για αστείο. Τα νόμιμα χρήματα μεταφέρονται με εμβάσματα, δεν χρειάζονται βαλίτσες. Δεν βλέπω μάλιστα το λόγο, αφού η Ελλάδα αποκλείεται να χρεοκοπήσει.
12/12 17:49  xalara
Για να στείλεις έμβασμα έξω, πρέπει να έχεις λογαριασμό έξω. Αυτόν πως τον ανοίγεις; Πρέπει να πας έξω προσωπικά για να τον ανοίξεις, ή μπορείς και από εδώ;
12/12 19:46  romanov
Εδω δεν μπορώ να βοηθήσω, δεν ξέρω πως γίνεται. Φαντάζομαι όμως ότι μπορείς τηλεφωνικά να ενημερωθείς από κάποια τράπεζα.
13/12 12:32  shell
14/12 11:32  Βασίλης Βιλιάρδος
shell
Σας ευχαριστώ πολύ για την αναδημοσίευση - είναι τιμή μου.
xalara
Δεν αντιμετωπίζετε σωστά την κατάσταση της χώρας μας

Σχετικά με το blog
Μακροοικονομικά θέματα, πολιτικές απόψεις και μικροοικονομικές αναλύσεις.
Αναζήτηση
Προηγούμενα Άρθρα
Τελευταίες δημοσιεύσεις