Βασίλης Βιλιάρδος
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Λίγα λόγια για εμένα
Είμαι οικονομολόγος, πτυχιούχος της ΑΣΟΕΕ Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου. Έχω εκδώσει το βιβλίο «Υπέρβαση Εξουσίας» και γράφω οικονομικές αναλύσεις σε έντυπα και ηλεκτρονικά ΜΜΕ. Πρόσφατες εκδόσεις "Η κρίση των κρίσεων" σε τρία βιβλία.
Σύνδεσμοι


Η ΤΡΙΤΗ ΖΩΝΗ
4703 αναγνώστες
Κυριακή, 11 Απριλίου 2010
14:53

Η επιστροφή των υπερβολών στις αγορές, η αδυναμία απόσυρσης των μέτρων στήριξης, η μάχη των νομισμάτων, οι ζώνες ελευθέρου εμπορίου, οι ιδιαιτερότητες τους, καθώς επίσης η άμεση αναγκαιότητα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.    

 

******************

 

Σύμφωνα με όλα τα μέχρι στιγμής στοιχεία, η παγκόσμια οικονομία ευρίσκεται ήδη σε μία «δυναμική εξέλιξη», ανάλογη με αυτήν της περιόδου 2007-2008. Ο δείκτης τιμών των εμπορευμάτων παγκοσμίως (HWWI-Index), αγγίζει πλέον ξανά τα ανώτατα επίπεδα του Ιουλίου του 2008, ενώ το Μάρτιο αυξήθηκε κατά 52%, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του 2009. Οι τιμές των ενεργειακών πρώτων υλών παρουσίασαν άνοδο κατά 61%, τα μεταλλεύματα εκτός σιδήρου 80%, ενώ στα σιδηρομεταλλεύματα αναμένεται αύξηση ύψους 90% - γεγονός που, μεταξύ άλλων, θα δημιουργήσει μεγάλα προβλήματα στη βιομηχανία αυτοκινήτων.

 

Τότε, τον Ιούλιο του 2008, η ΕΚΤ «ακρίβυνε» το βασικό επιτόκιο της, έτσι ώστε να περιορίσει τις πληθωριστικές πιέσεις, οι οποίες προέρχονταν από την αύξηση του κόστους ζωής (ακολουθούσαν οι απαιτήσεις των εργαζομένων για υψηλότερους μισθούς), σαν αποτέλεσμα της τεράστιας ανόδου των τιμών των πρώτων υλών. Λίγο αργότερα όμως ακολούθησε η χρεοκοπία της Lehman Brothers, καθώς επίσης η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση που προκάλεσε - γεγονότα που οδήγησαν τις τράπεζες να λάβουν μέτρα προστασίας απέναντι στους φόβους της ύφεσης, ενώ κανένας δεν μιλούσε πλέον για πληθωρισμό.

 

Σήμερα, παρά το ότι η κατάσταση έχει επανέλθει στα προηγούμενα επίπεδα, οι κεντρικές τράπεζες διεθνώς (μερική εξαίρεση η ΕΚΤ), δεν φαίνονται πρόθυμες να αποσύρουν τα μέτρα στήριξης της ανάπτυξης, «επικαλούμενες» το ότι δεν υπάρχει φόβος απώλειας του ελέγχου των τιμών. Η «πεποίθηση» τους αυτή, σύμφωνα με την οποία δεν υφίσταται κίνδυνος πληθωρισμού, τεκμηριώνεται ως εξής:   

 

(α)  Η «πολιτική χρήματος» δεν πρέπει να επηρεάζεται από τις βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις των τιμών των πρώτων υλών, αλλά από τις μεσοπρόθεσμες τάσεις.

 

(β)  Η «δυτική μονεταριστική πολιτική» δεν μπορεί να αλλάξει σημαντικά την ζήτηση των πρώτων υλών, επειδή οι κύριοι αγοραστές τους είναι πλέον οι αναπτυσσόμενες χώρες. Σύμφωνα με μελέτες του ΔΝΤ, το μερίδιο αγοράς των αναπτυσσομένων χωρών στο πετρέλαιο είναι 52%, στο αλουμίνιο 59% και στα σιτηρά 71%. Επομένως, η οικονομική ανάπτυξη αυτών των κρατών καθορίζει τις τιμές, γεγονός που δεν μπορούν να αλλάξουν οι κεντρικές τράπεζες της «δύσης».

 

(γ)  Τόσο στην Ευρώπη, όσο και στις Η.Π.Α. δεν υφίσταται κίνδυνος πληθωρισμού, επειδή η ανεργία ευρίσκεται ακόμη σε πολύ υψηλά επίπεδα (περί το 10%). Η υψηλή ανεργία δρα ανασταλτικά στη ζήτηση, η παραγωγική δυναμικότητα των επιχειρήσεων δεν εξαντλείται, ενώ οι εργαζόμενοι δεν απαιτούν αυξήσεις μισθών. Όλοι αυτοί οι παράγοντες συνδυαστικά λειτουργούν περιοριστικά στο επίπεδο των τιμών πώλησης - οπότε δεν προκαλείται πληθωρισμός, παρά την αύξηση των τιμών των πρώτων υλών.   

 

Είναι όμως οι παραπάνω «διακυμάνσεις» των τιμών των πρώτων υλών πράγματι βραχυπρόθεσμες; Μήπως είναι το αποτέλεσμα της «επεκτατικής πολιτικής χρήματος» της εποχής μετά Lehman Brothers; Η τεράστια ρευστότητα που έχει διοχετευθεί στο σύστημα, από τις κεντρικές τράπεζες παγκοσμίως (άρθρο μας: ΣΤΟ ΕΛΕΟΣ ΤΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ: Όσο περισσότερο αργούν να αποσύρουν την υπερβάλλουσα ρευστότητα οι κεντρικές τράπεζες και με όσο πιο πολλά χρήματα πλημμυρίζουν τις αγορές, τόσο πιο καταστροφική θα είναι η «απάντηση του «συστήματος», διά μέσου της «κυοφορίας» νέων υπερβολών («φούσκες»)  17/11/2009), με στόχο την αποφυγή της ύφεσης, θα μπορούσε προφανώς να έχει προκαλέσει μία κερδοσκοπική αύξηση των τιμών των εμπορευμάτων - η οποία θα καταλήξει ενδεχομένως όχι απλά σε ύφεση, αλλά σε έντονο στασιμοπληθωρισμό (stagflation – αύξηση των τιμών, με ταυτόχρονη μείωση των εισοδημάτων και του ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης).

 

Κάτι ανάλογο άλλωστε συνέβη τη δεκαετία του 1970 (πετρελαϊκό σοκ), γεγονός που απαίτησε σχεδόν 20 χρόνια «εντατικής θεραπείας» του συστήματος. Πόσο μάλλον όταν η χρηματοπιστωτική κρίση έχει εξελιχθεί πλέον σε μία δημοσιονομική κρίση, το μέγεθος και η «ποιότητα» της οποίας είναι πολύ δύσκολο να «ορισθεί» (άρθρο μας: Ύφεση L; Η μορφή της κρίσης, τα αποτελέσματα της, οι πραγματικές αιτίες, η αναδιανομή εισοδημάτων, η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και η αναγκαιότητα μίας μερικής αποπαγκοσμιοποίησης  16/5/2009). Προφανώς δεν θα έπρεπε κανείς να υποτιμήσει την πιθανότητα συνδυασμού των στασιμοπληθωριστικών πιέσεων με αλυσιδωτές δημοσιονομικές κρίσεις στις δυτικές, υπερχρεωμένες οικονομίες – γεγονός που, κατά τη άποψη μας, θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να αντιμετωπισθεί.

 

Περαιτέρω, η ΕΚΤ (σε αντίθεση με τις υπόλοιπες κεντρικές τράπεζες) είναι πιθανόν αποφασισμένη να αποσύρει τουλάχιστον την υπερβάλλουσα ρευστότητα από το σύστημα - η οποία, κατά τη διάρκεια της κρίσης, είχε σαν αποτέλεσμα το διπλασιασμό της ποσότητας του «κεντρικού τραπεζικού χρήματος». Στόχος της φαίνεται να είναι η αποφυγή του ρίσκου αποσταθεροποίησης των τιμών σε μία επόμενη φάση, ειδικά επειδή η «ανεξέλεγκτη» ρευστότητα προκαλεί υπερβολές (φούσκες), με απρόβλεπτες συνέπειες - πόσο μάλλον όταν δεν οδηγείται στην πραγματική οικονομία, αυξάνοντας τόσο τη ζήτηση, όσο και τις επενδύσεις, αλλά στις ήδη πανίσχυρες «κερδοσκοπικές αγορές».  

 

Έτσι, εντός του μηνός, οι ευρωπαϊκές τράπεζες θα πρέπει να λαμβάνουν ξανά τις τρίμηνες πιστώσεις από την ΕΚΤ μέσω προσφορών. Δηλαδή, η ποσότητα χρήματος που θα διατίθεται θα είναι εκ των προτέρων καθορισμένη, ενώ όποια τράπεζα προσφέρει πρώτη το υψηλότερο επιτόκιο, θα «εξυπηρετείται» πρώτη (προβλέπεται επομένως αύξηση των «εμπορικών» επιτοκίων δανεισμού). Την περίοδο της κρίσης, η μέθοδος ήταν διαφορετική: οι τράπεζες είχαν τη δυνατότητα να λαμβάνουν οποιαδήποτε ποσότητα χρήματος επιθυμούσαν, με ένα σταθερό, προκαθορισμένο επιτόκιο.

 

Εκτός αυτού, η ΕΚΤ αποφάσισε να σταματήσει εν πρώτοις τα δωδεκάμηνα δάνεια (tender), τα οποία αποτελούσαν ένα ακόμη «εξειδικευμένο» μέτρο διαχείρισης της χρηματοπιστωτικής κρίσης. Έτσι λοιπόν, τον Ιούλιο θα πρέπει οι τράπεζες να επιστρέψουν τα 442 δις €, τα οποία είχαν λάβει μέσω του πρώτου δωδεκάμηνου δανείου. Μία κάποια εξαίρεση στην όλη πολιτική της ΕΚΤ αποτελεί η Ελλάδα, η οποία διαδραματίζει έναν ιδιαίτερο ρόλο (άρθρο μας: ΣΤΟ ΜΑΤΙ ΤΟΥ ΚΥΚΛΩΝΑ: Η Ελλάδα στο επίκεντρο της αμερικανό-ευρωπαϊκής διαμάχης, τα σφάλματα μας, οι «αλλότριες» ευθύνες και ο υπερπληθωρισμός ομολόγων, ο οποίος φαίνεται να εξελίσσεται σε μία καταστροφική πανδημία  23/1/2010), αφού αποφασίσθηκε η συνέχιση της αποδοχής των ομολόγων της σαν εγγύηση, χωρίς την προβλεπόμενη αξιολόγηση Α - ακόμη και μετά το Δεκέμβριο του 2010.

 

Συνεχίζοντας, η ΕΚΤ ήταν η τελευταία κεντρική τράπεζα, η οποία λειτούργησε απ’ ευθείας στην πιστωτική αγορά – χωρίς δηλαδή τη μεσολάβηση των εμπορικών τραπεζών. Μέχρι τον Ιούνιο λοιπόν υφίσταται το πρόγραμμα αγοράς εκ μέρους της ευρωπαϊκών ομολόγων, προκαθορισμένου ύψους 60 δις € - ίσως το μοναδικό μέτρο που δεν μπορεί να αποσυρθεί εύκολα, με πιθανότερο αποτέλεσμα να υποχρεωθεί η ΕΚΤ να διατηρήσει τα ομόλογα μέχρι τη λήξη τους.    

 

Εν τούτοις, το ύψος αυτού του ποσού είναι ελάχιστο, σε σχέση με τις άλλες κεντρικές τράπεζες. Για παράδειγμα, η Τράπεζα της Αγγλίας έχει διαθέσει 200 δις € για την αγορά ομολόγων του βρετανικού δημοσίου, ενώ η Fed έχει τοποθετήσει μόνο σε αξιόγραφα, εγγυημένα με κατοικίες (ενυπόθηκα δάνεια), περί το 1 τρις € - ποσόν που έχει επιβαρύνει αρκετά τον Ισολογισμό της. Φυσικά δεν μπορεί να τα κρατήσει αιώνια, αλλά ούτε και να τα πουλήσει μαζικά, αφού έτσι θα «ενοχλούσε» σε μεγάλο βαθμό την αγορά.

 

Σύμφωνα βέβαια με τον πρόεδρο της, ο οποίος φαίνεται εντελώς σίγουρος για τις μεθόδους που χρησιμοποιεί: «Έχουμε τα μέσα να περιορίσουμε τον σημερινό πολύ υψηλό βαθμό της μονεταριστικής ενίσχυσης της αγοράς, στην κατάλληλη χρονική στιγμή». Τέλη Μαρτίου δε έληξε ένα από τα σημαντικότερα μέτρα ενίσχυσης της οικονομίας των Η.Π.Α.: η αγορά ενυπόθηκων δανείων και αξιόγραφων των δύο «κρατικών» εταιρειών χρηματοδότησης ακίνητης περιουσίας Fannie Mae και Freddie Mac. Ίσως εδώ οφείλει να σημειώσει κανείς ότι, ο Ισολογισμός της Fed σήμερα είναι ύψους 2,3 τρις $, ενώ πριν από την κρίση ήταν μόλις 900 δις $. 

 

Σε κάθε περίπτωση όμως, οι ενέργειες της ΕΚΤ ή της BoE, πολύ περισσότερο της Fed, δεν φαίνεται να είναι τόσο υπερβολικά απλές, όσο επιθυμούν να τις «επικοινωνήσουν» οι κεντρικοί τραπεζίτες. Πόσο μάλλον όταν «μαίνεται» ο οικονομικός πόλεμος μεταξύ τους (άρθρο μας: Πρώτος παγκόσμιος οικονομικός πόλεμος: Ενδιάμεσος απολογισμός της θηριώδους μάχης στο χρηματοπιστωτικό κυβερνοχώρο – μέρος Α!  22/3/2009) - σήμερα ίσως περισσότερο από ποτέ. Θεωρώντας λοιπόν ότι βρισκόμαστε στο τρίτο στάδιο της κρίσης, αυτό δηλαδή της πραγματικής οικονομίας, «διανθισμένης» με τις συναλλαγματικές-εμπορικές μάχες των τριών κυρίως ζωνών ελευθέρου εμπορίου, τα εξής:

 

ΟΙ ΖΩΝΕΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

 

(α)  NAFTA ($): Η συμφωνία ελευθέρου εμπορίου των χωρών της Βορείου Αμερικής υπεγράφη την 1η Ιανουαρίου του 1994, ενώ αποτελεί ολοκλήρωση της σύμβασης μεταξύ των Η.Π.Α. και του Καναδά (1989). Συμπεριλαμβάνει το Μεξικό, τις Η.Π.Α. και τον Καναδά οι οποίες, στα πλαίσια της συμφωνίας, κατήργησαν πλήθος τελωνειακών δασμών στις μεταξύ τους συναλλαγές - ενέργεια που δεν αύξησε τον εμπορικό όγκο των τριών χωρών, αλλά απλά μετατόπισε ένα μεγάλο μέρος του στο χώρο τους, μειώνοντας τον αντίστοιχο με τον υπόλοιπο πλανήτη (για παράδειγμα, οι Η.Π.Α. αγοράζουν εμπορεύματα κατά προτίμηση από τον Καναδά, αντί από τη Βραζιλία, ενώ το ΔΝΤ βοήθησε το Μεξικό να ανταπεξέλθει ανώδυνα με την «κρίση της Τεκίλας»).

 

(β)  ΕΕ (€): Τόσο όσον αφορά την Ευρωζώνη, όσο και την ΕΕ των 27 χωρών, έχουμε αναφερθεί σε πάρα πολλά κείμενα μας. Η σημαντικότερη διαφορά της ΕΕ με τις υπόλοιπες δύο ζώνες, είναι αναμφίβολα η υιοθέτηση του κοινού νομίσματος, καθώς επίσης η διοικητική τους «ένωση» στα πλαίσια της Κομισιόν. Επίσης, οι πρόσφατες «αναταράξεις» στο εσωτερικό της (άρθρο μας: ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ: Η ραγδαία εξελισσόμενη «δημοσιονομική κρίση», σηματοδοτεί το ξεκίνημα ενός επικίνδυνου «εμφυλίου πολέμου» ο οποίος, με αφετηρία την Ευρωζώνη, απειλεί να επεκταθεί σε όλες τις ανεπτυγμένες «δυτικές» οικονομίες  19/1/2010).       

 

(γ)  CAFTA (Γουάν):  Η China-ASEAN Free Trade Area, η πληθυσμιακά μεγαλύτερη ζώνη ελευθέρου εμπορίου του κόσμου, ιδρύθηκε την 1η Ιανουαρίου του 2010. Αποτελείται από τις Κίνα, Μπρούνεϊ, Ινδονησία (240 εκ.), Μαλαισία, Φιλιππίνες, Σιγκαπούρη και Ταϊλάνδη, ενώ μέχρι το 2015 θα εισέλθουν και οι υπόλοιπες χώρες της ASEAN (Καμπότζη. Λάος, Μιανμάρ και Βιετνάμ). Η ζώνη αυτή έχει συνάψει περαιτέρω διακρατικές συμφωνίες με την Αυστραλία, τη Ν. Ζηλανδία, την Ινδία, τη Ν. Κορέα και την Ιαπωνία (ήδη το 35% της παραγωγής της Ιαπωνίας στο εξωτερικό, έχει εγκατασταθεί στην Κίνα).

 

Η Κίνα ουσιαστικά επιδιώκει την εξασφάλιση πρώτων υλών και ενέργειας από τα γειτονικά της κράτη, ενώ αυτά επιθυμούν να αυξήσουν τις εξαγωγές τους στην τεράστια εσωτερική αγορά της - αποδεχόμενα συναλλαγές με το Γουαν, παρά την σταθερά υποτιμημένη ισοτιμία του απέναντι στο δολάριο. Προφανώς τα λάθη των Η.Π.Α. στην ευρύτερη περιοχή (ειδικά ο τρόπος που έδρασε στο παρελθόν το ΔΝΤ, με «κορυφή» την ασιατική κρίση των «τίγρεων»), έχουν λειτουργήσει αρνητικά για την υπερδύναμη, καθιστώντας προτιμητέα την Κίνα και το νόμισμα της.

 

Το μερίδιο αγοράς της Κίνας στο ασιατικό εμπόριο έχει αυξηθεί από το 4% στο 11% την προηγούμενη δεκαετία, ενώ το μερίδιο των Η.Π.Α. έχει περιορισθεί στο 10% - από 15% προηγουμένως. Εκτός αυτού, οι Κινέζοι έχουν προσφέρει ένα επενδυτικό κεφάλαιο ύψους 10 δις $ για την συνεργασία στις επενδύσεις στην περιοχή, ενώ διέθεσαν επί πλέον 15 δις $ για πιστώσεις – χρησιμοποιούν δε την Ταϊλάνδη, σαν πιο φθηνό τόπο βιομηχανικής παραγωγής.     

 

Ο Πίνακας Ι που ακολουθεί αναφέρεται στα μεγέθη των τριών ζωνών ελευθέρου εμπορίου, στις οποίες υπερισχύουν τα τρία ισχυρότερα νομίσματα του πλανήτη: Δολάριο, Ευρώ και Γουάν.                   

 

Πίνακας Ι:  Οι τρείς μεγαλύτερες ζώνες ελευθέρου εμπορίου του κόσμου

 

Ζώνη

Πληθυσμός σε εκ.

ΑΕΠ σε τρις $

Εμπόριο σε τρις $

 

 

 

 

ΕΕ - 27

500,00

18,40

**5,90

NAFTA

450,00

16,90

***2,00

CAFTA*

1.750,00

5,70

****2,20

 

(Κίνα 1,33)

(Κίνα 4,4)

 

Πηγή: Faz

* Κίνα και ASEAN

** Εσωτερικό εμπόριο 4,0   *** Εσωτερικό 1,0  **** Εσωτερικό 0,2

 

Όπως φαίνεται καθαρά, το εσωτερικό εμπόριο (intra-trade) της ΕΕ αποτελεί το 67,8% του συνολικού, στην NAFTA το 50%, ενώ στην CAFTA μόλις το 9,1% - γεγονός που επιβεβαιώνει την τεράστια εξαγωγική της δυναμικότητα προς τις υπόλοιπες χώρες του πλανήτη, καθώς επίσης τις απίστευτα μεγάλες προοπτικές της εσωτερικής αγοράς της, όταν «αποφασισθεί» η αξιοποίηση της.   

 

ΟΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΖΩΝΩΝ  

 

Τόσο στην NAFTA, όσο και στην CAFTA, «επικρατούν» ηγέτιδες δυνάμεις, γύρω από τις οποίες έχουν συγκεντρωθεί οι υπόλοιπες – στην πρώτη οι Η.Π.Α. με το δολάριο, ενώ στη δεύτερη η Κίνα με το γουάν. Πρόκειται όμως για «εμπορικές συνεργασίες» ανεξάρτητων μεταξύ τους κρατών, χωρίς καμία κεντρική διοίκηση και με διαφορετικά νομίσματα.

 

Αντίθετα, στην ΕΕ δεν υπάρχει καμία ηγέτιδα δύναμη, παρά τον αυξημένο ρόλο της Γερμανίας και της Γαλλίας οι οποίες, παρά το μέγεθος τους, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι έχουν τη δυνατότητα να «στηρίξουν» (ανάλογα με τις Η.Π.Α. ή την Κίνα), όλες τις υπόλοιπες χώρες. Το κοινό νόμισμα αποτελεί μία επόμενη διαφορά, η οποία μπορεί να συμβάλλει είτε στην ανάπτυξη (εάν ακολουθήσει άμεσα η Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση, η πολιτική ένωση δηλαδή), είτε στην καταστροφή, εάν:

 

(α) η Γερμανία συνεχίσει να εκμεταλλεύεται μονόπλευρα τις υπόλοιπες χώρες-εταίρους της (άρθρο μας: ΔΙΕΘΝΗΣ ΚΟΙΝΗ ΓΝΩΜΗ: Η Γερμανία είναι μέρος του προβλήματος της Ελλάδας, ενώ θα είναι η κύρια υπεύθυνη στην περίπτωση που τυχόν καταρρεύσει, κάτω από την πίεση της κρίσης, η Ευρωπαϊκή Ένωση και το κοινό νόμισμα  16/1/2010),  

 

(β)  η κάθε χώρα που, καλώς ή κακώς, αντιμετωπίζει προβλήματα, όπως σήμερα η Ελλάδα, αφήνεται στην τύχη της, καθώς επίσης εάν

 

(γ)  όλες οι χώρες της ΕΕ, πόσο μάλλον της Ευρωζώνης, δεν στηρίξουν σοβαρά και υπεύθυνα το κοινό νόμισμα, «παράγοντας πλούτο».

 

Περαιτέρω, τόσο η NAFTA, όσο και η ΕΕ, συγκριτικά με την CAFTA, αλλά και με πολλές άλλες χώρες, είναι υπερχρεωμένες (μέσο δημόσιο χρέος της τάξης του 100% επί του ΑΕΠ) - παρά το ότι αποτελούνται από σχετικά πλούσια κράτη, με κριτήριο το συνολικά παραγόμενο ακαθάριστο προϊόν (ΑΕΠ). Επίσης, τα περιθώρια ανάπτυξης στις εσωτερικές αγορές τους είναι περιορισμένα, ενώ είναι κατά πολύ λιγότερο ανταγωνιστικές σε σχέση με την CAFTA – οπότε η αύξηση του ΑΕΠ τους πολύ δύσκολα μπορεί να προέλθει από τις εξαγωγές. Οι Κινέζοι άλλωστε θα εισάγουν προϊόντα υψηλής τεχνολογίας από τις δυτικές χώρες, μέχρι εκείνη τη χρονική στιγμή που θα τα παράγουν στην περιοχή τους (όπως ήδη συμβαίνει σε πολλές περιπτώσεις, αλλά και με βάση το παράδειγμα της Ιαπωνίας).  

 

Συνεχίζοντας, τα κυρίαρχα νομίσματα της NAFTA και της EE, το δολάριο και το ευρώ δηλαδή, είναι υπερτιμημένα - ενώ το γουάν είναι υποτιμημένο. Το γεγονός αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, επειδή ο συναλλαγματικός πόλεμος ευρίσκεται ήδη στο ζενίθ του, με τις προοπτικές των δύο ($, €) δυσμενέστερες από αυτές του γουάν – πόσο μάλλον όταν ο μεγαλύτερος δανειστής των Η.Π.Α. είναι η Κίνα (η Ιαπωνία επίσης), αναγκάζοντας την υπερδύναμη να επικεντρώσει την επίθεση της στο Ευρώ.

 

Τέλος, η NAFTA είναι πανίσχυρη στον τομέα των υπηρεσιών, με κέντρο βάρους το εξαιρετικά εξελιγμένο χρηματοπιστωτικό της σύστημα - το οποίο είναι αδύνατον να αντιμετωπισθεί «μεμονωμένα» από οποιαδήποτε χώρα. Η CAFTA με τη σειρά της, έχει αναδειχθεί στην αδιαμφισβήτητη παραγωγική μηχανή του πλανήτη, την οποία είναι επίσης αδύνατον να ανταγωνισθεί κανείς.

 

Κατά την άποψη μας, το μοναδικό «ανταγωνιστικό» πλεονέκτημα της «τρίτης ζώνης», της ΕΕ δηλαδή, η οποία ευρίσκεται κάπου στο ενδιάμεσο (40/60 παραγωγή και υπηρεσίες), χωρίς να διαθέτει σημαντικά «όπλα αιχμής» (χρηματοπιστωτικά, παραγωγικά, στρατιωτικά), είναι η δυνατότητα της να ενωθεί πολιτικά, επεκτεινόμενη άμεσα με «εξωτερικές συνεργασίες» (Ρωσία, Ελβετία, Τουρκία). Οι προοπτικές ανάπτυξης στο εσωτερικό της (Α. Ευρώπη) είναι άλλωστε αρκετά μεγάλες, εάν η Γερμανία λειτουργήσει επιτέλους «σταθεροποιητικά» εντός της ΕΕ - επενδύοντας στις ευρωπαϊκές χώρες και όχι στην Κίνα ή αλλού (παραγωγικές εγκαταστάσεις, διοικητικό προσωπικό κλπ).

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Όπως έχουμε τονίσει στο παρελθόν, καμία χώρα δεν μπορεί να αντισταθεί μόνη της (εκτός «αλληλέγγυων» διακρατικών ενώσεων, αποδεδειγμένης συνοχής και μεγέθους), στις κλιμακούμενες, συνεχείς επιθέσεις του αχόρταγου, διεθνούς κεφαλαίου - έτσι όπως αυτές «ενορχηστρώνονται», με τη βοήθεια των οικονομικών και λοιπών «εργαλείων μαζικής καταστροφής» που διαθέτει (εταιρείες αξιολόγησης, Hedge funds, ελεγκτικές επιχειρήσεις, μη κυβερνητικές οργανώσεις, μυστικές υπηρεσίες, ΔΝΤ, Παγκόσμια τράπεζα, ΝΑΤΟ, πολυεθνικοί γίγαντες, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, CDS, spreads, Wall Street κλπ). Επομένως, η «κατά μέτωπο» αντιμετώπιση των Η.Π.Α., στις οποίες σήμερα είναι εγκαταστημένο το διεθνές κεφάλαιο, είναι «φύσει και θέσει» αδύνατη.  

 

Περαιτέρω, καμία μεμονωμένη χώρα δεν έχει τη δυνατότητα να αντισταθεί στις «εξαγωγικές επιθέσεις» της παραγωγικής μηχανής του πλανήτη, της Κίνας - η οποία μπορεί οποτεδήποτε να επιβάλλει τα προϊόντα της στις διεθνείς αγορές, αφού είναι ανέφικτο να την ανταγωνισθεί κανείς. Άλλωστε, ακόμη και αν αυξανόταν το εργατικό κόστος της, η τεράστια εσωτερική αγορά της, αλλά και η ευρύτερη περιοχή γύρω της, μπορούν να της εξασφαλίσουν εξαιρετικά χαμηλές, «επιδοτούμενες» ίσως εξαγωγικές τιμές (dumping), τουλάχιστον για τα επόμενα 100 χρόνια.      

 

Επομένως η ΕΕ,  στη σημερινή της «μη συνεκτική» και μη «αλληλέγγυα» μορφή, με σχεδόν όλα τα κράτη-μέλη της να είναι ουσιαστικά υπερχρεωμένα (άρθρο μας: Η ΕΥΡΩΠΗ ΣΤΙΣ ΦΛΟΓΕΣ: Η μαζική επίθεση των κερδοσκόπων στην Ελλάδα, οι δέκα μεγαλύτεροι πιστωτές της, καθώς επίσης αναφορές στην Ισπανία, στην Πορτογαλία, στην Ιρλανδία, στην Ιταλία, στη Γερμανία και στη Γαλλία  4/3/2010) δεν μπορεί να αντιμετωπίσει ούτε τις Η.Π.Α. (NAFTA), ούτε την Κίνα (CAFTA).

 

Όπως φαίνεται λοιπόν, η μοναδική ίσως δυνατότητα «επιβίωσης» της ΕΕ, είναι η Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση – η πολιτική ένωση της δηλαδή (άρθρο μας: ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ: Μία διακρατική, προοδευτική «φορολογική» κλίμακα, θα ήταν ίσως η ιδανική «κοινωνική» λύση για την εξομάλυνση των ανισορροπιών και την επίτευξη της ισότητας εντός της Ε.Ε.  16/10/2009), σε συνθήκες αυτάρκειας, εντός των ευρύτερων (Ρωσία κλπ) συνόρων της.   

 

Όμως, η απολύτως απαραίτητη εξέλιξη αυτή, δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί, όσο υπάρχουν κράτη που επιδιώκουν «κρυφά» έναν ηγεμονικό ρόλο (που είναι αδύνατον να επωμισθούν, αφού καμία χώρα της ΕΕ, ούτε φυσικά η Γερμανία, δεν διαθέτει τα χαρακτηριστικά της Κίνας ή των Η.Π.Α.) - εμβολίζοντας» δυστυχώς τα θεμέλια του «κοινού οικοδομήματος». Επίσης όχι, όσο κάποια άλλα κράτη, όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία κλπ, δεν σέβονται τις υποχρεώσεις που, καλώς ή κακώς, έχουν αναλάβει, θέτοντας σε κίνδυνο το κοινό νόμισμα.

 

Φυσικά, η απλή οικονομική ενίσχυση της Ελλάδας, την οποία ενδεχομένως θα ακολουθήσουν αμέσως μετά και άλλες χώρες (Ισπανία, Ιταλία κλπ), είναι όχι μόνο άνευ ουσίας (θα μεταθέσει απλά το πρόβλημα στο μέλλον), αλλά και ανεπιθύμητη (πόσο μάλλον εάν συμμετέχει ο «εχθρός» της ΕΕ, ο αμερικανός «κατά συρροή δολοφόνος», το ΔΝΤ), αφού θα διαιωνίσει τις «ατασθαλίες» και δεν θα επιλύσει κανένα από τα διαρθρωτικά-πολιτικά της προβλήματα       

 

Βασίλης Βιλιάρδος

Αθήνα, 11. Απριλίου 2010

viliardos@kbanalysis.com

 

ΠΡΟΣΦΑΤΟ ΑΡΘΡΟ ΜΑΣ

 

Η ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΒΡΑΖΙΛΙΑΣ: Οι αιτίες που οδήγησαν τη χώρα στην «παρακμή», η είσοδος του ΔΝΤ, η εφαρμογή του «διαρθρωτικού» προγράμματος του συνδίκου, τα αποτελέσματα του, καθώς επίσης τα διδάγματα για την Ευρώπη και την Ελλάδα  9/4/2010

 

Αξιολογήστε το άρθρο 
26 ψήφοι
 Εκτύπωση     Αποστολή με e-mail
Σχόλια

11/04 23:28  romanov
Πήραμε το δάνειο, αλλά υπάρχει μόνο ένας δρόμος. Να γίνουν τα αυτονόητα. Να μπει τάξη στα οικονομικά και να σταματήσει αυτή η ψηφοθηρική καταστροφική τακτική. Αποδεικνύεται ότι όλοι οι προηγούμενοι πολιτικοί οδήγησαν με σταθερά βήματα την Ελλάδα στην καταστροφή. Διατήρησαν τα συντεχνιακά συμφέροντα καταχρεώνοντας τις επόμενες γενιές. Ας ελπίσουμε ότι υπάρχει σήμερα το πολιτικό ανάστημα και το ήθος που χρειάζεται για να κάνουν τα νοσοκομεία ισολογισμό, να υπάρξει έλεγχος των δαπανών και να ξεπληρώσουμε το δάνειο που πήραμε.
12/04 00:00  Albus Genius
Μία απλή μεταφορά χρήματος συμβαίνει στις αγορές πρώτον υλών δια να επιβιώσουν. Μια και δεν μπορούν να είπουν:"δώστε φιλάνθρωποι" το κάμουν αλλέως. Οι φούσκες δεν είναι πάντοτε κακές μεταφέρονται χρήματα δια την σταθεροποίηση της μεταβιομηχανικής εποχής και χρειάζονται πολλά.Δεν θα μπορούσαν να είπωσι,πετάξτε τα αυτοκίνητά σας και πάρτε καινούργια. Προστατεύουν πρώτα το περιβάλλον. Ε! τώρα υπάρχουν και κάτι μικροί που οι κυβερνώντες τους δεν γνωρίζουν τόσον καλά μεταμοντέρνα ανάγνωση και νομίζουν ότι συνταράσσουν τις οικονομικές αποφάσεις του πλανήτη. Το χειρότερο είναι ότι το πιστεύουμε. Βέβαια καλό θα ήταν να ήξεραν δια να μην μας ταλαιπωρούν, αλλά πάλι εμείς δεν τους επιλέγουμε;Διατί κλαίωμεν επί των θραυσμάτων; Μπάς και κάνουν κάτι καλό. Είθε αν και αμφίβολον.
12/04 12:12  Βασίλης Βιλιάρδος
Romanov: Κατά την άποψη μου, όταν δεν οργανώνονται «εποικοδομητικά» οι πολίτες μίας χώρας, κατά το παράδειγμα των Βραζιλιάνων, δεν βρίσκονται μακροπρόθεσμες λύσεις. Απλά και μόνο η «ενοχοποίηση» τρίτων (πολιτικών κλπ), δεν οδηγεί πουθενά.

Albus Genius: Σας ευχαριστώ πολύ για την επικοινωνία. Ενδιαφέρουσες οι απόψεις σας, όπως και ο τρόπος που τις εκφράζετε. Ίσως να έχετε δίκιο στο ότι εμείς επιλέγουμε τους κυβερνώντες - αν και εγώ νομίζω ότι αυτοί μας επιλέγουν.
12/04 12:58  τσατσαρα
Κε Βιλιάρδο, καλημέρα,
διάβασα το βιβλίο σας ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΕΞΟΥΣΙΑΣ,ήταν πάρα πολύ καλό, το διάβασα σε τρία απογεύματα,είχε πολύ ενδιαφέρουσα, πρωτότυπη πλοκή και ωραία γλώσσα. Σοκαρίστικα με την αναφορά σας ότι βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα.Νομίζω ότι οι φίλοι της στήλης που ενδιαφέρονται για ευρύτερα οικονομικά θέματα πρέπει να το διαβάσουν , το συστήνω ανεπιφύλακτα.
12/04 15:15  romanov
Antinews: Τα μυστικά της σημερινής συμφωνίας, πέρα από τις… χαρούλες που κάνουν στην τηλεόραση τα ντελίβερι μπόις είναι τα εξής:
1. Η συμφωνία προβλέπει ένα ποσό της τάξης των 40-45 δισ. ευρώ για φέτος και επιπλέον δανεισμό τα επόμενα χρόνια αν αυτό γίνει αναγκαίο.
2. Το επιτόκιο είναι 5% για τα διακρατικά δάνεια και 3%-3,5% για τα χρήματα που θα δώσει το ΔΝΤ.
3. Εδώ κρύβεται το μεγάλο σοκ: Η Ελλάδα θα πρέπει μόλις τελειώσει η τριετία και έχει πάρει φυσικά τα χρήματα, να τα επιστρέψει πίσω, προσαυξημένο, ανάλογα με το επιτόκιο που έχει συμφωνηθεί. Π.χ. αν δοθούν 30 δισ. με 5% για τα επόμενα πέντε χρόνια το επιπλέον ποσό θα είναι γύρω στα 4,5 δισ. ευρώ. Συν φυσικά το δάνειο με το επιτόκιο από το ΔΝΤ.
Η ουσία είναι ότι θα πρέπει να βρούμε και να πληρώσουμε τους… σωτήρες Ευρωπαίους τα επόμενα τρία χρόνια, όταν τα δάνεια από την αγορά αφορούσαν 10ετή και πλέον ομόλογα. Αυτό σημαίνει νέες αιματηρές περικοπές και βαθιά ύφεση για τουλάχιστον μία τριετία. Ο ελληνικός λαός θα επωμιστεί το βάρος του δανεισμού και φυσικά των λαθών της κυβέρνησης που οδήγησε τα spreads σε δυσθεώρητα επίπεδα.
13/04 13:00  Βασίλης Βιλιάρδος
Τσατσάρα: Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για τα σχόλια σας, σε σχέση με το βιβλίο μου.

Romanov: Είναι μάλλον καλύτερα να μην βιάζεται κανείς – ούτε αρνητικά, ούτε θετικά. Κατά την υποκειμενική μου άποψη, αυτό που χρειάζεται η Ελλάδα άμεσα, έτσι ώστε να λειτουργήσει η «αλληλεγγύη» (διαφορετικά πολύ σύντομα το πρόβλημα ρευστότητας θα επανέλθει), χωρίς φυσικά τη «βοήθεια» του ΔΝΤ, θα ήταν επενδύσεις εκ μέρους των ευρωπαϊκών χωρών, μεταφορά τεχνογνωσίας όσον αφορά τη δημοσιονομική εξυγίανση και άνοιγμα των αγορών για τα προϊόντα της, εκ μέρους των πλεονασματικών κρατών.
14/04 01:40  Skakistis
K.Bιλιάρδο διάβασα ένα υπεροχο άρθρο σας για το trio inferno των εταιριων αξιολογησης (το οποίο βεβαια εχει αναδημοσιευθεί σε πολλά blogs και εν μερει εχει σφετερισθει θα λεγα).Αυτο που θελω ομως να σας ρωτησω ειναι αν και ποτε θα ελενξει κανεις τις 3 αυτες εταιριες που ποδηγετουν και ελεγχουν ουσιαστικα ολοκληρο το παγκοσμιο χρηματοπιστωτικο συστημα και επηρεαζουν μοιραια το μελλον κρατων!Δεν θα πρεπε να λογοδοτουν και αυτες καπου?Ειναι δυνατον να απολαμβανουν τετοια εξουσια και να απεμπολουν οποιαδηποτε ευθυνη τους καταλογισθει?Και τελος, γιατι οι εκθεσεις και οι αξιολογησεις τους ειναι δεσμευτικες για ολους, ακομα και μη "συνδρομητες" τους?
14/04 12:26  Βασίλης Βιλιάρδος
Skakistis: Σας ευχαριστώ πολύ για τα σχόλια σας. Δυστυχώς οι ερωτήσεις σας δεν είναι δυνατόν να απαντηθούν, αφού οι τρείς αυτές εταιρείες είναι «μέρος» του (μονοπωλιακού) επεκτατικού οικονομικού συστήματος των Η.Π.Α., στο οποίο συμμετέχουν πανίσχυρες οργανώσεις – ΔΝΤ, Παγκόσμια Τράπεζα, Hedge funds, Επενδυτικές τράπεζες, Πολυεθνικές κλπ.

Φυσικά, ότι χειρότερο μπορεί να συμβεί σε μία χώρα είναι η «έλευση» του ΔΝΤ, την οποία προετοιμάζουν μεθοδικά οι τρείς αυτές «αδελφές» (η πτώχευση είναι κατά πολύ προτιμότερη, γεγονός που απέδειξε η Αργεντινή - άρθρο μου http://www.casss.gr/PressCenter/Articles/1649.aspx

Πιθανότατα η ΕΕ, εάν παραμείνει ως έχει, να δημιουργήσει τους δικούς της ανάλογους «οργανισμούς», έτσι ώστε να «απεξαρτηθεί» από τις Η.Π.Α. Επίσης οι χώρες της BRIC, στα οποίες πλέον αναλογεί το 50% της παγκόσμιας ανάπτυξης – ενδεχομένως μόνη της η Κίνα, σαν μέλος της CAFTA.
17/04 02:19  oberon
κ. Βιλιάρδο,

Σας ζητώ την προσοχή σας και την υπεύθυνη γνώμη σας για το άρθρο μου "Υπάρχει δίκαιο φορολογικό σύστημα;"

Επίσης την εκτίμησή σας για την σκοπιμότητα και τις πιθανές επιπτώσεις της άμεσης πρότασης στο σχόλιό μου.

Ευχαριστώ εκ των προτέρων.
18/04 10:44  Βασίλης Βιλιάρδος
Oberon: Οι σκέψεις σας, σε σχέση με την «έντιμη» φορολόγηση, είναι λογικές, αναλυτικές και απόλυτα εφικτές. Έχω την άποψη όμως ότι δεν είναι άγνωστες σε αυτούς που νομοθετούν, αφού όλοι μας διαθέτουμε την κοινή λογική, αλλά απλά ασύμφορες. Προφανώς, όπως σε πολλά πράγματα, έτσι και εδώ υπερισχύουν οι σκοπιμότητες, οι οποίες ερμηνεύονται από εμάς εσφαλμένα. Ίσως σας ενδιαφέρει το http://www.youtube.com/watch?v=rcQiQw1_-o0
19/04 14:21  oberon
"Έχω την άποψη όμως ότι δεν είναι άγνωστες σε αυτούς που νομοθετούν"

Αν μη τι άλλο, θα μας λυθεί η περιέργεια.

Σχετικά με το blog
Μακροοικονομικά θέματα, πολιτικές απόψεις και μικροοικονομικές αναλύσεις.
Αναζήτηση
Προηγούμενα Άρθρα
Τελευταίες δημοσιεύσεις