Βασίλης Βιλιάρδος
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
***ΠΡΟΣΟΧΗ***
Θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε ότι από τις 20 Δεκεμβρίου η υπηρεσία του Capital.gr
Capital Blogs θα αναστείλει τη λειτουργία της για τεχνικούς λόγους.
Σας ευχαριστούμε για την κατανόηση.
Λίγα λόγια για εμένα
Είμαι οικονομολόγος, πτυχιούχος της ΑΣΟΕΕ Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου. Έχω εκδώσει το βιβλίο «Υπέρβαση Εξουσίας» και γράφω οικονομικές αναλύσεις σε έντυπα και ηλεκτρονικά ΜΜΕ. Πρόσφατες εκδόσεις "Η κρίση των κρίσεων" σε τρία βιβλία.
Σύνδεσμοι


ΕΥΡΩΣΥΝΟΔΟΣ ΚΟΡΥΦΗΣ
2103 αναγνώστες
Δευτέρα, 25 Ιουλίου 2011
15:54

Η «εμπλοκή» των αγορών, ειδικά η διαγραφή χρεών, σημαίνει αυτόματα τη χρεοκοπία μίας χώρας η οποία, στην περίπτωση μας, φαίνεται πως θα εξελιχθεί σε μία ελεγχόμενη, μόνιμη πτώχευση

********************

Σύμφωνα με αυτά που έχουν ανακοινωθεί (πηγή: FTD), η Ελλάδα θα λάβει για τα έτη 2012 έως 2014 επί πλέον 109 δις €, με στόχο την αποπληρωμή των ληξιπρόθεσμων ομολόγων (δεν έφταναν τα 110 δις € της Τρόικας), καθώς επίσης των νέων ελλειμμάτων του προϋπολογισμού της.  Εκτός αυτού, θα επιμηκυνθεί ο χρόνος αποπληρωμής των υφισταμένων δανείων της, από τα 7,5 έτη στα 15, με τον παράλληλο περιορισμό των επιτοκίων στο 3,5% (αναφερόμαστε πάντοτε στα δάνεια εκ μέρους της Τρόικας και όχι στα ομόλογα).

 

Η εθελοντική συμμετοχή των ιδιωτών (τράπεζες και επενδυτικά κεφάλαια) στο πακέτο των 109 δις € ορίσθηκε στα 37 δις € μέχρι το 2014 (ενδεχομένως στα 106 δις € μέχρι το 2019). Επί πλέον 12,6 δις € θα προέλθουν επίσης από τους ιδιώτες μέχρι το 2014, λόγω του ότι θα αγορασθούν από αυτούς ελληνικά ομόλογα αξίας 32,6 δις €, έναντι όμως 20 δις €. Δηλαδή, θα αγορασθούν ουσιαστικά ομόλογα χαμηλότερα από την ονομαστική τους αξία, με τη ζημία (12,6 δις €) να επιβαρύνει τους κατόχους τους. Τέλος, η Ελλάδα θα παραμείνει εκτός αγορών έως το 2020 – οπότε θα πρέπει να ανταπεξέλθει με τα παραπάνω δάνεια, γεγονός που σημαίνει ότι οφείλουν να μηδενισθούν άμεσα τα ελλείμματα του προϋπολογισμού της. Ο Πίνακας Ι που ακολουθεί είναι βοηθητικός:

 

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι: Λήξη Ομολόγων, με ημερομηνία καταγραφής 29.04.2010*, σε δις €

 

Έτος

Ελλάδα

Ιταλία

Ισπανία

Πορτογαλία

Ιρλανδία

 

 

 

 

 

 

2010*

15,80

251,50

76,50

17,90

8,60

2011

31,30

192,20

84,00

15,90

4,60

2012

31,70

168,20

61,20

8,60

6,00

2013

24,90

100,40

51,50

8,20

6,00

2014

31,60

89,10

46,80

13,60

10,00

2015

21,10

85,40

24,70

9,90

0,20

2016

15,10

51,10

16,10

5,60

8,60

2017

22,10

64,40

29,80

6,20

0,00

2018

9,80

46,20

16,50

6,50

8,20

2019

24,70

86,50

28,70

7,90

14,50

2020

5,30

52,70

8,30

5,00

16,70

 

 

 

 

 

 

Σύνολο

233,40

1.187,70

444,10

105,30

83,40

Πηγή: Bloomberg

Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

      

Σύμφωνα με τον Πίνακα Ι (έκτοτε έχουν εκδοθεί ακόμη περισσότερα ομόλογα, κυρίως τρίμηνης και εξάμηνης διάρκειας), η Ελλάδα χρειάζεται μόνο για την αποπληρωμή των ομολόγων, τα οποία είχε ήδη εκδώσει πριν την «κατάληψη» της από το ΔΝΤ, συνολικά 233,4 δις € έως το 2020. Εάν εδώ προσθέσουμε τα 110 δις € του πρώτου πακέτου διάσωσης με τα 109 δις € του δευτέρου (συνολικά 219 δις €), θα διαπιστώσουμε ότι είναι λιγότερα κατά 14,4 δις € από αυτά που έχουμε στον Πίνακα Ι.

 

Επομένως, τα δύο πακέτα στήριξης μαζί, δεν φτάνουν για την εξόφληση των ομολόγων που λήγουν έως το 2020 – πόσο μάλλον για την κάλυψη των ελλειμμάτων του προϋπολογισμού μας, τα οποία μόνο για το 2010 και το 2011 θα είναι τουλάχιστον 40 δις €.   

 

Περαιτέρω, προτάθηκε στους κατόχους ελληνικών ομολόγων η επιστροφή ή η ανταλλαγή των ομολόγων, με τις εξής επιλογές (ουσιαστικά μία παραλλαγή των Brady Bonds, με τα οποία επιδιώχθηκε η αποχρέωση χωρών της Λατινικής Αμερικής τη δεκαετία του ’80) :

 

(α)  Τα καινούργια ομόλογα που θα λάβουν σε αντικατάσταση των παλαιών θα έχουν την ίδια ονομαστική αξία, αλλά θα λήγουν πολύ αργότερα (σε 30 έτη), ενώ θα τοκίζονται με χαμηλότερα επιτόκια.

 

(β)  Τα καινούργια ομόλογα θα έχουν χαμηλότερη ονομαστική αξία από τα παλαιά (haircut), αλλά υψηλότερα επιτόκια – ενώ θα λήγουν επίσης σε 30 έτη.

 

(γ)  Τα καινούργια ομόλογα θα έχουν αρκετά χαμηλότερη ονομαστική αξία από τα παλαιά, αλλά θα λήγουν σε 15 έτη.

 

Η κάθε μία από τις παραπάνω μάλλον πρόχειρες, εάν όχι εντελώς μπερδεμένες  «κατασκευές», τις οποίες μπορούν να επιλέξουν ελεύθερα οι «αγορές», οδηγεί σε μείωση ουσιαστικά της ονομαστικής αξίας των ομολόγων κατά περίπου 21%. Φυσικά μόνο όσων επιλέξουν να κάνουν χρήση της «προσφοράς», πιστεύοντας προφανώς ότι τελικά θα χρεοκοπήσει η Ελλάδα (διαφορετικά δεν θα επέλεγαν να ζημιώσουν). Η εξήγηση λοιπόν που δόθηκε από την Ελληνική κυβέρνηση, σύμφωνα με την οποία δεν θα πληγούν τα ομόλογα των ασφαλιστικών ταμείων ή των ιδιωτών, μόνο σαν «γκεμπελική» μπορεί να θεωρηθεί – αφού είναι στην ελεύθερη επιλογή τους.  

 

Μία επόμενη πρόταση προς τους ιδιώτες είναι η εθελούσια επαναγορά των ομολόγων τους από την Ελλάδα (με τη βοήθεια του EFSF, του ταμείου στήριξης δηλαδή), σε τιμές λίγο υψηλότερες από αυτές που έχουν διαμορφωθεί στην ελεύθερη αγορά - οι οποίες είναι στο 50% περίπου της σημερινής ονομαστικής αξίας των ελληνικών ομολόγων. 

 

Οι χώρες της Ευρωζώνης υπολογίζουν ότι, με κάποιον από τους παραπάνω τρόπους, θα ανταλλαχθεί το 90% των ομολόγων που λήγουν έως το 2020 – όπου ο ξένος ιδιωτικός τομέας κατέχει ομόλογα αξίας 150 δις €. Ο μηχανισμός στήριξης (EFSF), οι φορολογούμενοι της Ευρωζώνης δηλαδή, θα εγγυάται για την εξόφληση των 30ετών ομολόγων.

 

Συνεχίζοντας, οι εταιρείες αξιολόγησης προειδοποίησαν την Κομισιόν ότι, η Ελλάδα θα υποτιμηθεί κατά τη διάρκεια της περιόδου ανταλλαγής των ομολόγων (μερική χρεοκοπία), ενώ τα νέα ομόλογα θα αξιολογηθούν θετικότερα. Η υποτίμηση αυτή θα διαρκέσει μερικές ημέρες, ενώ θα μπορούσε να συμβεί το Σεπτέμβρη.

 

Κατά τη διάρκεια του χρονικού διαστήματος, όπου η Ελλάδα θα χαρακτηρισθεί από τους Οίκους ως «μερικώς χρεοκοπημένη» (καθεστώς περιορισμένης χρεοκοπίας), η ΕΚΤ δεν επιτρέπεται να αγοράζει Ελληνικά ομόλογα – σύμφωνα με τους κανόνες των εταιρειών αξιολόγησης. Το γεγονός αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντικές δυσκολίες στις τράπεζες, επειδή εξασφαλίζουν ρευστότητα μέσω της πώλησης ομολόγων. Οι χώρες της Ευρωζώνης συμφώνησαν να αναλάβουν αυτές το ρίσκο και όχι η ΕΚΤ – οπότε ο μηχανισμός στήριξης θα καταθέσει ανάλογο ποσόν σε ειδικό λογαριασμό της ΕΚΤ, έτσι ώστε να εξασφαλισθεί η ρευστότητα των τραπεζών, οι οποίες δεν θα μπορούν πλέον να χρηματοδοτούνται με ομόλογα από την ΕΚΤ, αλλά με τα χρήματα που θα καταθέσει ο EFSF.

 

Ο μηχανισμός στήριξης (EFSF) συμφωνήθηκε να λειτουργήσει μελλοντικά, κατά κάποιον τρόπο ανταγωνιστικά με τις «αγορές». Δηλαδή, εάν μία χώρα απειλείται από τις αγορές, τότε ο μηχανισμός θα μπορεί να παρέχει πιστωτικά όρια στη χώρα, με «αντάλλαγμα» τη λήψη μέτρων λιτότητας από αυτήν – όπως ακριβώς συνηθιζόταν από το ΔΝΤ, πριν μεταλλαχθεί σε όργανο της εξωτερικής πολιτικής των Η.Π.Α. Για όσο χρονικό διάστημα όμως η χώρα δεν κάνει χρήση των πιστωτικών ορίων της, δεν θα υποχρεούται στη λήψη μέτρων.

 

Εκτός αυτού, ο μηχανισμός θα μπορεί να αγοράζει ομόλογα από η δευτερογενή αγορά, σε χαμηλότερη τιμή από την ονομαστική, όπως ακριβώς ενεργούσε η ΕΚΤ μέχρι σήμερα. Επίσης, θα μπορεί να δανείζει τις χώρες της Ευρωζώνης, για την κεφαλαιακή ενίσχυση των τραπεζών τους.

 

Τέλος, έγινε κάποια ασαφής αναφορά σε ένα σχέδιο «τύπου Marshall» για τη χώρα μας, με τη βοήθεια του οποίου θα εξασφαλιζόταν η επαναβιομηχανοποίηση της – χωρίς όμως συγκεκριμένα ποσά, χρονοδιάγραμμα και τρόπους εφαρμογής του.

 

Η ΑΠΟΨΗ ΜΑΣ

 

Με τα παραπάνω εντελώς ασαφή δεδομένα, τα οποία δεν προσδιορίζουν ακριβώς τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στο πρόγραμμα στήριξης της Ελλάδας, δεν διευκρινίζουν εάν στην ενίσχυση των 109 δις € συμπεριλαμβάνεται αυτή η συμμετοχή, δεν συγκεκριμενοποιούν εάν τυχόν συνυπολογίζονται τα 50 δις € των αποκρατικοποιήσεων, δεν έχει καταγραφεί επίσημα τίποτα, δεν αναφέρονται ανταλλάγματα της Ελλάδας κλπ., είναι αδύνατον να εκφράσει κανείς υπεύθυνη άποψη.

 

Εν τούτοις, οφείλουμε να σημειώσουμε ότι, η «εμπλοκή» των αγορών, ειδικά η διαγραφή χρεών, σημαίνει αυτόματα τη χρεοκοπία μίας χώρας η οποία, στην περίπτωση μας, φαίνεται πως θα εξελιχθεί σε μία ελεγχόμενη, μόνιμη πτώχευση - ενώ οι διαπραγματεύσεις γίνονται «ερήμην» της Ελλάδας, αφού τις έχει αναλάβει η Γερμανία. Φυσικά δεν πρόκειται για μία ουσιαστική χρεοκοπία (τουλάχιστον όχι ακόμη), αφού η χώρα μας θα συνεχίζει να πληρώνει τις υποχρεώσεις της, ενώ η αγορά δεν έχει στερέψει από ρευστότητα.

 

Παράλληλα, γίνεται έμμεση προσπάθεια αποπροσανατολισμού των Ελλήνων από τα κύρια προβλήματα τους: το μεσοπρόθεσμο έγκλημα με τον ανεφάρμοστο νόμο του, την μη αναπτυξιακή πολιτική και την ενδοτική εκποίηση δημόσιας περιουσίας και επιχειρήσεων, σε μία εποχή απόλυτης απαξίωσης τους.  

 

Συμπερασματικά λοιπόν, η όποια συμφωνία επιτεύχθηκε (για την οποία η Ελλάδα χρησιμοποιήθηκε ξανά σαν πειραματόζωο), είναι ένα ακόμη «πυροτέχνημα» του πλανοδίου θιάσου της Ευρωζώνης. Η «συμφωνία» αυτή μάλλον σκόπιμα δεν συγκεκριμενοποιήθηκε, ενώ διατυπώθηκε με στοχευμένες ασάφειες - έτσι ώστε να «μετρηθούν» οι αντιδράσεις των αγορών, οι οποίες θα λάβουν ξανά τις τελικές αποφάσεις, ανακοινώνοντας σύντομα την «ετυμηγορία» τους. Επίσης, οι αντιδράσεις των πλατειών των πολιτών, αφού η ελίτ δεν θέλει σε καμία περίπτωση να οδηγηθεί ο πλανήτης σε κοινωνικές αναταραχές και σε επαναστάσεις, οι οποίες θα απειλούσαν την δικτατορική ηγεμονία της. 

 

Περαιτέρω, όσον αφορά τα CDS, πρέπει απλά να συνειδητοποιήσουμε ότι, τυχόν ενεργοποίηση τους βλάπτει τις Η.Π.Α. και ωφελεί την Ευρώπη (τράπεζες), ενώ το αντίθετο δεν ζημιώνει τις Η.Π.Α., ενώ μάλλον δεν βλάπτει την Ευρώπη. Σε κάθε περίπτωση, είναι κάτι που εμάς τουλάχιστον δεν πρέπει να μας απασχολεί, αφού δυστυχώς δεν αποτελεί πια όπλο μας - έχοντας πλέον εξουδετερωθεί, επειδή δεν λήφθηκαν πέρυσι οι σωστές αποφάσεις (άρθρο μας).

 

Ίσως βέβαια πρέπει να σημειώσουμε εδώ ότι, τόσο η Ιταλία, όσο και η Ισπανία, τα επόμενα πιθανά θύματα δηλαδή, προφανώς θα «τρέμουν» – γεγονός που επεξηγεί τη βιασύνη τους να «εκθειάσουν» το δεύτερο πρόγραμμα «στήριξης» της Ελλάδας, καθώς επίσης τους νέους «μηχανισμούς αποτροπής κρίσεων» που ανακοίνωσε η Ευρωζώνη, στη σύνοδο κορυφής.     

 

Σε κάθε περίπτωση λοιπόν, εμείς οφείλουμε να παραμείνουμε στις θέσεις μας, σύμφωνα με τις οποίες η Ελλάδα χρειάζεται σήμερα επιτόκια ίσα με το βασικό της ΕΚΤ (1,5%), μακροπρόθεσμο, σαφή διακανονισμό του χρέους (40 έτη) και ένα σχέδιο επαναβιομηχανοποίησης της «τύπου» Μάρσαλ - έτσι ώστε να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα της και να λυθεί το πρόβλημα του αρνητικού ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών.

 

Επίσης, σωστή μείωση των δημοσίων δαπανών, ένα λειτουργικό πλαίσιο ομαλής λειτουργίας των επιχειρήσεων και εξορθολογισμό της φορολογίας, για την ομαλή αύξηση των εσόδων του κράτους – έτσι ώστε, σε συνδυασμό με το ριζικό περιορισμό των επιτοκίων, να λυθεί το πρόβλημα του ελλειμματικού προϋπολογισμού.

 

Η Ελλάδα χρειάζεται λοιπόν μία βιώσιμη λύση, η οποία θα της εξασφαλίσει την επάνοδο στην ανάπτυξη - σε καμία περίπτωση νέα τοκογλυφικά δάνεια, ειδικά όταν οι οφειλές της Γερμανίας απέναντι της (πολεμικές αποζημιώσεις) είναι μεγαλύτερες από το δημόσιο χρέος της. Επομένως, καμία διαγραφή χρεών του είδους που θα της στερούσε για πολλά χρόνια την πρόσβαση στις αγορές και όχι κάποια ή μερικά από αυτά τα μέτρα - αλλά όλα μαζί και γρήγορα.

 

Τέλος, εάν δεν ξεφύγουμε από τις μεγάλες απειλές της ύφεσης, του χρέους, των τοκογλυφικών επιτοκίων και των δίδυμων ελλειμμάτων, είναι αυτονόητο ότι δεν πρέπει να πουλήσουμε ούτε ένα μέτρο Ελλάδας – πόσο μάλλον ελληνικές επιχειρήσεις εν μέσω μίας παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης, αφού οι τιμές που θα επιτυγχάναμε θα ήταν το λιγότερο εξευτελιστικές (όπως αποδείχθηκε άλλωστε από την πρόσφατη εκποίηση του ΟΤΕ στους Γερμανούς).

 

Ολόκληρο το άρθρο στο:

 

http://www.casss.gr/PressCenter/Articles/2390.aspx 

 

Βασίλης Βιλιάρδος

Κυριακή, 24 Ιουλίου 2011

 

Αξιολογήστε το άρθρο 
2 ψήφοι
 Εκτύπωση     Αποστολή με e-mail

Σχετικά με το blog
Μακροοικονομικά θέματα, πολιτικές απόψεις και μικροοικονομικές αναλύσεις.
Αναζήτηση
Προηγούμενα Άρθρα
Τελευταίες δημοσιεύσεις