Βασίλης Βιλιάρδος
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Λίγα λόγια για εμένα
Είμαι οικονομολόγος, πτυχιούχος της ΑΣΟΕΕ Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου. Έχω εκδώσει το βιβλίο «Υπέρβαση Εξουσίας» και γράφω οικονομικές αναλύσεις σε έντυπα και ηλεκτρονικά ΜΜΕ. Πρόσφατες εκδόσεις "Η κρίση των κρίσεων" σε τρία βιβλία.
Σύνδεσμοι


ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΡΙΣΕΙΣ
2719 αναγνώστες
Πέμπτη, 2 Οκτωβρίου 2014
15:53

Υπάρχουν δύο βασικές ομάδες επικίνδυνων χρηματοπιστωτικών κρίσεων: οι τραπεζικές κρίσεις, καθώς επίσης οι κρίσεις υπερχρέωσης των κρατών (δημοσιονομικές). Ο «μηχανισμός» τους δε είναι ουσιαστικά ο ίδιος: για μία σειρά ετών αυξάνονται γρήγορα τα χρέη τα οποία, όταν αλλάζουν οι «διαθέσεις», προκαλούν μεγάλες ζημίες στην ανάπτυξη. Υπάρχουν φυσικά σημαντικές διαφορές μεταξύ τους, οι οποίες προκύπτουν από την εκάστοτε ανάλυση:

 

(α)  Οι τραπεζικές κρίσεις: Προέρχονται από δύο διαφορετικές «κατευθύνσεις» - από το εξωτερικό, καθώς επίσης από το εσωτερικό (πηγή). Οι ελληνικές τράπεζες βιώνουν μία εσωτερική κρίση, μετά την υπογραφή του PSI, όπου το κράτος διέγραψε ένα μεγάλο μέρος των απαιτήσεων τους προς αυτό (ομόλογα) - αφού δεν ήταν εκτεθειμένες στο εξωτερικό, όπως οι ιρλανδικές, οι ισπανικές, οι αυστριακές κοκ. τράπεζες.   

 

Η κρίση αυτή επιδεινώθηκε λόγω της πολιτικής που επιβλήθηκε από την Τρόικα, η οποία είχε σαν αποτέλεσμα την εκτόξευση των επισφαλειών τους - λόγω της εύλογης αδυναμίας των Ελλήνων, να εξυπηρετήσουν τα δάνεια τους.

 

(β)  Οι κρίσεις υπερχρέωσης του δημοσίου: Στις κρίσεις αυτές κυριαρχεί συνήθως το εξωτερικό - ενώ το βασικό σενάριο τους είναι το εξής:

 

Οι κρίσεις υπερχρέωσης του δημοσίου

 

Η χρεοκοπία του δημοσίου, η οποία πολύ συχνά επιδεινώνεται από τυχόν διεφθαρμένα πολιτικά κόμματα, τα οποία «λυμαίνονται» την εξουσία, έχει συνήθως τέσσερα στάδια. Αναλυτικότερα τα παρακάτω: 

 

(α)  Οι ξένοι επενδυτές, καθώς επίσης οι τράπεζες, είναι πεπεισμένοι σχετικά με το ότι, οι αναπτυξιακές δυνατότητες μίας χώρας είναι μεγάλες - για πολλούς και διάφορους λόγους (στην περίπτωση της Ελλάδας, κυρίως λόγω της συμμετοχής της στην Ευρωζώνη και στην ΕΕ).

 

(β)  Σας αποτέλεσμα της παραπάνω πεποίθησης, εισρέουν στη χώρα ξένα κεφάλαια, σε φθηνές τιμές (χαμηλά επιτόκια) - οπότε πυροδοτείται επί πλέον η ανάπτυξη. Λόγω της ανάπτυξης, τόσο οι τράπεζες, όσο και οι επενδυτές ενθαρρύνονται, θέτοντας στη διάθεση της οικονομίας περισσότερα κεφάλαια, με λιγότερες εγγυήσεις - με αποτέλεσμα να αυξάνεται γρήγορα το δημόσιο χρέος (συνήθως και το ιδιωτικό, όπως φαίνεται από τον Πίνακα που ακολουθεί).

 

ΠΙΝΑΚΑΣ: Εξέλιξη ιδιωτικού χρέους επιλεγμένων χωρών της Ευρωζώνης ως ποσοστό επί του ΑΕΠ, 1999-2012

 

Έτος

Γερμανία

Ελλάδα

Ισπανία

Γαλλία

Ιταλία

Πορτογαλία

 

 

 

 

 

 

 

1999

124,0

52,4

96,7

95,5

74,7

144,3

2000

127,4

55,2

106,3

101,0

79,0

154,7

2001

128,0

62,8

114,2

106,3

83,1

165,9

2002

127,2

67,0

121,2

106,0

86,1

169,4

2003

127,2

70,9

131,6

105,6

90,0

176,1

2004

123,2

77,5

143,1

107,3

93,7

175,7

2005

121,0

88,9

160,8

111,9

100,2

184,4

2006

117,7

97,1

184,6

115,6

106,7

192,4

2007

114,1

106,3

200,1

120,0

114,4

202,9

2008

113,2

118,1

205,5

126,6

118,8

215,9

2009

116,5

122,2

212,8

134,6

125,2

224,5

2010

110,6

127,6

213,3

136,4

126,3

222,2

2011

107,1

129,2

205,7

138,5

125,8

222,1

2012

106,7

129,1

194,4

140,6

126,4

223,7

* Το δημόσιο χρέος της Ελλάδας το 1999 ήταν στο 94% του ΑΕΠ της, της Γερμανίας στο 61,3% και της Ιταλίας στο 113,1%. Της Γαλλίας στο 58,9%, της Ισπανίας στο 62,4% και της Πορτογαλίας στο 49,4%.  

Πηγή: IMF

Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

 

(γ)  Στη συνέχεια, μία πολιτική κρίση, μία αδυναμία του ρυθμού ανάπτυξης, μία παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση (όπως αυτή του 2008) ή κάποιο άλλο γεγονός, οδηγεί τους επενδυτές και τις τράπεζες σε «εκ βάθρων» αντίθετες εκτιμήσεις για τη χώρα - με αποτέλεσμα να της παρέχουν μόνο βραχυπρόθεσμα δάνεια, με υψηλά επιτόκια.

 

(δ)  Η χώρα βυθίζεται σταδιακά στην παγίδα του χρέους, στον καθοδικό σπειροειδή κύκλο, επειδή τα υψηλότερα επιτόκια αποδυναμώνουν περαιτέρω το ρυθμό ανάπτυξης. Το γεγονός αυτό προκαλεί πολιτική αστάθεια, εκροή κεφαλαίων, καθώς επίσης, τελικά, το «σφράγισμα» των ξένων πηγών δανεισμού και επενδύσεων. Αμέσως μετά η χώρα χρεοκοπεί, αδυνατώντας να εξυπηρετήσει τα χρέη της. 

 

Όλα τα παραπάνω συμβαίνουν ξανά και ξανά στις αναπτυσσόμενες οικονομίες, όπως στη Λατινική Αμερική, στην Ανατολική Ευρώπη, στην Τουρκία, στην υπόλοιπη Ασία κοκ. - επειδή οι επενδυτικές υπερεκτιμούν κατά καιρούς τις δυνατότητες τους. Έχουν συμβεί όμως και σε βιομηχανικές χώρες, κυρίως στο μεσοδιάστημα των δύο παγκοσμίων πολέμων - γεγονός που επεξηγεί το μέγεθος της κρίσης του 1929, η οποία ήταν καταστροφική όσον αφορά την Ευρώπη και κυρίως τη Γερμανία.

 

Επίλογος

 

Η λύση της κρίσης χρέους της Ευρώπης δεν μπορεί να επιτευχθεί από τα επί μέρους κράτη της, όσο και αν προσπαθήσουν - αφού πρέπει να επιλυθεί προηγουμένως το μεγάλο πρόβλημα του ευρώ, με τους δύο ενδεχόμενους τρόπους που έχουμε ήδη αναφέρει (ανάλυση).       

 

Αυτό δεν σημαίνει βέβαια πως τα κράτη της Ευρωζώνης δεν πρέπει να δρομολογήσουν τις απαιτούμενες διαρθρωτικές αλλαγές - οι οποίες δεν έχουν καμία σχέση με την επιβαλλόμενη πολιτική λιτότητας.

 

Σημαίνει όμως πως μόνο με αυτόν τον τρόπο, δεν πρόκειται να καταπολεμηθεί η κρίση - η οποία πρέπει να αντιμετωπισθεί, όπως συνέβη μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο: με διαγραφές η πάγωμα χρεών όπου απαιτείται, με επιμηκύνσεις του χρόνου αποπληρωμής, με χαμηλά επιτόκια, καθώς επίσης, κυρίως, με ένα σχέδιο ανάπτυξης, ανάλογο με το αμερικανικό «Marshall plan». Την άποψη μας αυτή την έχουμε εκφράσει ήδη από το 2010 - όταν κορυφώθηκε η κρίση και η Ελλάδα απειλούταν με την εισβολή τότε του ΔΝΤ (αργότερα επίσης).   

 

Αυτό χρειάζεται η Ελλάδα, καθώς επίσης η υπόλοιπη Ευρώπη - γεγονός από το οποίο συμπεραίνεται πως η πολιτική αστάθεια και οι εκλογές δεν λύνουν κανένα απολύτως πρόβλημα. Ωφελούν απλά και μόνο αυτούς που αναφέραμε, ενώ ασφαλώς επιδεινώνουν τις προοπτικές της χώρας και των Πολιτών της. 

 

Είναι βέβαια η υποκειμενική μας άποψη, τεκμηριωμένη όσο γίνεται με την ανάλυση μας, χωρίς όμως να θεωρούμε πως αποτελεί νομοτέλεια - συνεχίζοντας να πιστεύουμε πως αυτό που χρειάζεται σήμερα η Ελλάδα είναι η κοινωνική συνοχή, καθώς επίσης η έντιμη συνεργασία των πολιτικών κομμάτων μεταξύ τους, αφού κανένα δεν διαθέτει το μαγικό ραβδί που ισχυρίζεται.

Αξιολογήστε το άρθρο 
Δεν έχει αξιολογηθεί
 Εκτύπωση     Αποστολή με e-mail

Σχετικά με το blog
Μακροοικονομικά θέματα, πολιτικές απόψεις και μικροοικονομικές αναλύσεις.
Αναζήτηση
Προηγούμενα Άρθρα
Τελευταίες δημοσιεύσεις